Bilbao et al. (2022) · BMC Medicine
Medical cannabinoids: a pharmacology-based systematic review and meta-analysis for all relevant medical indications.
Metaanaliza i przegląd systematyczny randomizowanych badań klinicznychn = 12 123
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy, Kannabinoidy medyczne (w tym nabiksimols [aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex], CBD, dronabinol [olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce], nabilon [kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce]) podawane doustnie oraz na błonę śluzową jamy ustnej
Droga podania: różne
Wnioski: Przegląd 152 RCT (12 123 uczestników, 84 porównania); w analizie nabiksimolsu w spastyczności:, umiarkowana pewność dowodów (GRADE).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli Pacjenci z różnymi wskazaniami klinicznymi, w tym ze spastycznością, bólem przewlekłym i stwardnieniem rozsianym
Wnioski: Metaanaliza wykazała umiarkowany poziom dowodów na skuteczność preparatu nabiksimols w łagodzeniu spastyczności (standaryzowana różnica średnich SMD (ang. standardized mean difference, standaryzowana różnica średnich) = -0,36; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): od -0,54 do -0,19). Wykazano również istotne działanie terapeutyczne w leczeniu bólu przewlekłego, zaburzeń snu oraz objawów w innych wskazaniach.
Whiting et al. (2015) · JAMA
Cannabinoids for Medical Use: A Systematic Review and Meta-analysis.
Metaanaliza i przegląd systematyczny randomizowanych badań klinicznychn = 6 462
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy, Kannabinoidy (w tym aerozol na błonę śluzową jamy ustnej, ekstrakty doustne i kannabinoidy syntetyczne)
Droga podania: różne
Wnioski: Kannabinoidy zmniejszały spastyczność w skali Ashwortha w porównaniu z placebo (średnia różnica -0,36), umiarkowana jakość dowodów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjenci ze spastycznością w przebiegu stwardnienia rozsianego lub urazu rdzenia kręgowego, a także z innymi objawami poddawanymi terapii
Wnioski: Stosowanie kannabinoidów wiązało się ze średnią redukcją spastyczności mierzonej w skali Ashwortha w porównaniu z placebo (ważona różnica średnich WMD (ang. weighted mean difference, ważona różnica średnich) = -0,36; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): od -0,69 do -0,05; 7 badań). Autorzy wskazują na umiarkowanej jakości dowody wspierające stosowanie kannabinoidów w leczeniu spastyczności i bólu przewlekłego. Stosowanie kannabinoidów wiązało się z większym odsetkiem Pacjentów uzyskujących całkowitą odpowiedź w zakresie redukcji nudności i wymiotów po chemioterapii w porównaniu z placebo (47% w porównaniu z 20%; OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 3,82 [95% CI 1,55 do 9,42]; 3 badania). Zaobserwowano również wyższy odsetek Pacjentów uzyskujących zmniejszenie bólu (37% w porównaniu z 31%; OR 1,41 [95% CI 0,99 do 2,00]; 8 badań) oraz średnią redukcję w ocenie bólu (WMD -0,46 [95% CI -0,80 do -0,11]; 6 badań). Wyniki te wskazują na korzystny wpływ kannabinoidów w łagodzeniu objawów onkologicznych, choć towarzyszył im wzrost krótkoterminowych działań niepożądanych.
Patti et al. (2016) · Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry
Efficacy and safety of cannabinoid oromucosal spray for multiple sclerosis spasticity.
Prospektywne badanie obserwacyjne kohortowe (z rejestru AIFA)n = 1 615
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 1 miesiącu 70,5% Pacjentów osiągnęło odpowiedź na leczenie (poprawa NRS (ang. Numeric Rating Scale, numeryczna skala oceny) ≥20%) ze średnią redukcją NRS o 22,6%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 1615 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym z 30 włoskich ośrodków
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne oparte na włoskim rejestrze e-AIFA oceniało skuteczność aerozolu Sativex (THC:CBD) w codziennej praktyce klinicznej. Po pierwszym miesiącu stosowania 70,5% Pacjentów osiągnęło wstępną odpowiedź na leczenie (poprawa w skali NRS ≥20%), ze średnią redukcją NRS o 22,6% (z 7,5 do 5,8). Podczas 6 miesięcy obserwacji 39,5% Pacjentów przerwało leczenie, głównie z powodu braku skuteczności (26,2%) lub działań niepożądanych (18,7%).
Patti et al. (2020) · Neurological Sciences
Effects of THC/CBD oromucosal spray on spasticity-related symptoms in people with multiple sclerosis: results from a retrospective multicenter study.
Retrospektywne, wieloośrodkowe badanie obserwacyjne (rejestrowe)n = 1 615
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po pierwszym miesiącu 70,5% (1010/1432) uzyskało redukcję spastyczności w NRS o ≥20%; 43,8% poprawę co najmniej jednego objawu towarzyszącego.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjenci ze stwardnieniem rozsianym i lekooporną umiarkowaną do ciężkiej spastycznością [wynik spastyczności w skali NRS ≥ 4] z 30 włoskich ośrodków leczenia stwardnienia rozsianego
Wnioski: Spośród 1432 Pacjentów oceniających terapię po pierwszym miesiącu, 1010 Pacjentów (70,5%) osiągnęło wstępną odpowiedź na leczenie, tj. redukcję spastyczności w skali NRS o co najmniej 20% w porównaniu z wartością wyjściową. Dodatkowo 627 Pacjentów (43,8%) uzyskało poprawę w zakresie co najmniej jednego objawu towarzyszącego spastyczności (w tym 84 Pacjentów bez formalnej odpowiedzi na leczenie spastyczności w skali NRS).
Patti (2016) · European neurology
Health Authorities Data Collection of THC:CBD Oromucosal Spray (L'Agenzia Italiana del Farmaco Web Registry): Figures after 1.5 Years.
Prospektywne badanie obserwacyjne kohortowe (rejestr AIFA) (analiza tej samej kohorty e-AIFA co Patti 2016)n = 1 534
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 1 miesiącu 61,9% Pacjentów uzyskało poprawę NRS ≥20%, a po 6 miesiącach istotną poprawę NRS ≥30% odnotowano u 40,2% Pacjentów kontynuujących leczenie.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 1534 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym z 30 włoskich ośrodków specjalistycznych
Wnioski: Analiza oficjalnego włoskiego rejestru e-AIFA oceniała skuteczność aerozolu THC:CBD u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym z długim czasem trwania choroby i znaczną niepełnosprawnością (w skali EDSS (ang. Expanded Disability Status Scale, Rozszerzona Skala Niesprawności) 6,4). Po pierwszym miesiącu miareczkowania 61,9% Pacjentów osiągnęło wystarczającą poprawę (w skali NRS ≥20%), aby kontynuować leczenie. Po 6 miesiącach klinicznie istotną poprawę w skali NRS ≥30% odnotowano u 40,2% Pacjentów kontynuujących terapię przy średniej dawce 6,2–6,7 dawek/dobę. Działania niepożądane zgłosiło 15% Pacjentów, nie identyfikując nowych zagrożeń.
Kleiner et al. (2023) · Current Neuropharmacology
Nabiximols is Efficient as Add-On Treatment for Patients with Multiple Sclerosis Spasticity Refractory to Standard Treatment: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Clinical Trials.
Metaanaliza i przegląd systematycznyn = 1 128
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Wykazano znamiennie wyższy odsetek Pacjentów z odpowiedzią w skali spastyczności NRS w grupie nabiksimolsu w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 7 randomizowanych badań klinicznych, n = 1128 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i oporną na leczenie spastycznością
Wnioski: Metaanaliza 7 randomizowanych badań klinicznych oceniała skuteczność nabiksimolsu jako leczenia dodanego u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i oporną spastycznością. Odsetek Pacjentów osiągających odpowiedź na leczenie w skali spastyczności NRS był znamiennie wyższy w grupie nabiksimolsu niż w grupie placebo (OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 2,41; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,39; 4,18). Wyniki dla drugorzędowych punktów końcowych potwierdziły główną analizę, wskazując na skuteczność nabiksimolsu w łagodzeniu objawów spastyczności opornej na standardowe leczenie.
Etges et al. (2016) · Therapeutics and Clinical Risk Management
An observational postmarketing safety registry of patients in the UK, Germany, and Switzerland who have been prescribed Sativex® (THC:CBD, nabiximols) oromucosal spray.
Postmarketingowy rejestr bezpieczeństwa (badanie obserwacyjne)n = 941
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Korzyść z leczenia zgłoszono (przez lekarzy) u 83% z 941 Pacjentów; 60% kontynuowało leczenie.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 941 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym wpisanych do rejestru post-marketingowego (Wielka Brytania, Niemcy, Szwajcaria)
Wnioski: Obserwacyjny rejestr porejestracyjny analizował długoterminowe bezpieczeństwo aerozolu Sativex (THC:CBD) obejmujący 2213,98 lat ekspozycji Pacjentów. Kontynuację leczenia zgłoszono u 60% Pacjentów, a korzyści z terapii odnotowano u 83% Pacjentów. Leczenie przerwało 32% Pacjentów (głównie z powodu braku skuteczności lub objawów niepożądanych). Najczęstszymi zdarzeniami niepożądanymi były zawroty głowy (2,3%) i zmęczenie (1,7%); istotne klinicznie zdarzenia psychiatryczne zgłoszono u 6% Pacjentów, upadki wymagające pomocy medycznej u 6%, myśli lub zachowania samobójcze u 2%, pogorszenie zdolności prowadzenia pojazdów u 2%. Nie odnotowano sygnałów dotyczących nadużywania, uzależnienia czy nowych zagrożeń dla bezpieczeństwa.
Wade et al. (2010) · Multiple Sclerosis
Meta-analysis of the efficacy and safety of Sativex (nabiximols), on spasticity in people with multiple sclerosis.
Metaanalizan = 666
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Wykazano różnicę terapeutyczną w skali spastyczności -0,32 oraz wyższy odsetek odpowiedzi ≥30% dla nabiksimolsu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 3 randomizowane badania kliniczne, n = 666 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: Metaanaliza danych z trzech randomizowanych badań klinicznych oceniała skuteczność preparatu Sativex (nabiksimols) u 666 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Skorygowana średnia zmiana w skali spastyczności wyniosła -1,30 w grupie leczonej w porównaniu z -0,97 w grupie placebo, przy różnicy terapeutycznej -0,32 (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -0,61 do -0,04; p = 0,026). Znamiennie większy odsetek Pacjentów osiągnął odpowiedź na leczenie (≥30% poprawy) w grupie nabiksimolsu (OR (ang. odds ratio, iloraz szans) = 1,62; 95% CI: 1,15 do 2,28; p = 0,0073). Większość działań niepożądanych miała nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Vermersch et al. (2016) · European neurology
Tetrahydrocannabinol:Cannabidiol Oromucosal Spray for Multiple Sclerosis-Related Resistant Spasticity in Daily Practice.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 433
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 3 miesiącach stosowania Sativexu odnotowano znamienną poprawę punktacji spastyczności oraz skurczów mięśniowych.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 433 Pacjentów (55% kobiet) ze stwardnieniem rozsianym i oporną spastycznością z badania MOVE-2 EU
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne MOVE-2 EU oceniało skuteczność aerozolu THC:CBD (Sativex) w codziennej praktyce klinicznej u Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym przez 3 miesiące. Po 1 miesiącu leczenie kontynuowało 349 Pacjentów, a po 3 miesiącach 281 Pacjentów (po 1 miesiącu kontynuowali wyłącznie respondenci), przy średniej dawce 6 dawek/dobę. Po 3 miesiącach odnotowano znamienną poprawę punktacji spastyczności, objawów towarzyszących (skurcze, zmęczenie, ból, jakość snu, pęcherz) oraz jakości życia w skali EQ-5D (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) VAS (ang. Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa). Działania niepożądane, z których żadne nie było ciężkie, zgłosiło 10,4% Pacjentów.
Trojano et al. (2015) · European neurology
Effectiveness and Tolerability of THC/CBD Oromucosal Spray for Multiple Sclerosis Spasticity in Italy: First Data from a Large Observational Study.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 322
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 3 miesiącach średnia punktacja spastyczności NRS spadła o 19,1% (-1,6 pkt), a skala Ashworth zmniejszyła się z 2,6 do 2,3.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 322 Pacjentów (58,3% kobiet, średnia wieku 51,1 lat) z włoskiej części badania MOVE 2
Wnioski: Analiza okresowa badania MOVE 2 we Włoszech oceniała efekty aerozolu THC:CBD (Sativex) u Pacjentów z oporną spastycznością w stwardnieniu rozsianym. Po 3 miesiącach leczenia średnia punktacja spastyczności w skali NRS spadła o 19,1% (-1,6 punktu, p < 0,0001), a skala Ashworth zmniejszyła się z 2,6 do 2,3 punktu (p < 0,0001). W 3. miesiącu 24,6% z 203 Pacjentów z dostępnymi danymi osiągnęło klinicznie istotną odpowiedź (poprawa w skali NRS ≥30%, p < 0,001 w porównaniu z wartością wyjściową) przy średniej dawce 5,1 dawek/dobę. Działania niepożądane zgłosiło 13,1% Pacjentów (najczęściej zawroty głowy 5,6% i stan splątania 2,5%).
Trojano et al. (2016) · European neurology
THC:CBD Observational Study Data: Evolution of Resistant MS Spasticity and Associated Symptoms.
prospektywne badanie obserwacyjne (dane z praktyki klinicznej) (MOVE 2-Włochy, analiza pośrednia)n = 300
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odnotowano znaczącą klinicznie poprawę w skali numerycznej NRS oraz w skali Ashwortha przy stosowaniu aerozolu THC:CBD w rutynowej praktyce.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 300 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością oporną na leczenie
Wnioski: W prospektywnym badaniu obserwacyjnym (MOVE 2-Włochy) oceniano rzeczywiste efekty dołączenia aerozolu THC:CBD (Sativex) do dotychczasowego leczenia spastyczności u ponad 300 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane)). Po 3 miesiącach obserwacji odnotowano znaczącą klinicznie poprawę w skali numerycznej NRS oraz w skali Ashwortha przy dawkach dobowych o około 1/3 niższych niż w randomizowanych badaniach klinicznych. Odsetek Pacjentów z działaniami niepożądanymi wynosił około 1/3 odsetka obserwowanego w badaniach klinicznych z randomizacją (czyli był o około 2/3 niższy).
Grimaldi et al. (2019) · PloS one
The influence of physiotherapy intervention on patients with multiple sclerosis-related spasticity treated with nabiximols (THC:CBD oromucosal spray).
Prospektywne badanie obserwacyjne kohortowen = 290
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Średnia punktacja spastyczności NRS zmniejszyła się z 7,6 wyjściowo do 5,8 w 4. tygodniu i 5,5 w 12. tygodniu stosowania nabiksimolsu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 290 Pacjentów (z 297 włączonych) ze stwardnieniem rozsianym i umiarkowaną do ciężkiej spastycznością
Wnioski: Wieloośrodkowe badanie obserwacyjne we Włoszech oceniało wpływ równoległej fizjoterapii na skuteczność leczenia nabiksimolsem (Sativex). Średnia punktacja w skali NRS zmniejszyła się z 7,6 wyjściowo do 5,8 w 4. tygodniu i 5,5 w 12. tygodniu. Po 4 tygodniach Pacjenci poddawani fizjoterapii mieli znamiennie wyższe prawdopodobieństwo osiągnięcia klinicznie istotnej odpowiedzi ≥30% (OR (ang. odds ratio, iloraz szans) = 2,6; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,3–5,6, p = 0,01). Fizjoterapia znamiennie zmniejszała również ryzyko późnego przerwania terapii konopiami (HR [ang. hazard ratio, iloraz hazardów] = 0,41; 95% CI: 0,23–0,69, p = 0,001).
Zajicek et al. (2012) · Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry
Multiple sclerosis and extract of cannabis: results of the MUSEC trial
Randomizowane badanie kliniczne, III faza, podwójnie zaślepionen = 279
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum
Droga podania: doustna
Wnioski: Odsetek ustąpienia sztywności mięśni po 12 tygodniach był niemal dwukrotnie wyższy w grupie ekstraktu z konopi niż w grupie placebo (29,4% w porównaniu z 15,7%).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 279 Pacjentów ze stabilnym stwardnieniem rozsianym (144 w grupie ekstraktu konopi, 135 w grupie placebo)
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym III fazy oceniano skuteczność doustnego ekstraktu z konopi (miareczkowanego od 5 mg do maks. 25 mg THC na dobę) w łagodzeniu sztywności mięśni u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przez 12 tygodni. Odsetek ustąpienia sztywności mięśni po 12 tygodniach był niemal dwukrotnie wyższy w grupie ekstraktu niż w grupie placebo (29,4% w porównaniu z 15,7%; OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 2,26; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,24 do 4,13, p = 0,004). Podobne znamienne wyniki uzyskano po 4 i 8 tygodniach oraz w ocenie bólu ciała, skurczów i jakości snu. Profil działań niepożądanych był zgodny ze znanym profilem kannabinoidów.
Flachenecker et al. (2014) · European neurology
Nabiximols (THC/CBD oromucosal spray, Sativex®) in clinical practice--results of a multicenter, non-interventional study (MOVE 2) in patients with multiple sclerosis spasticity.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 276
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 1 miesiącu ulgę w spastyczności odnotowano u 74,6% Pacjentów, ze średnim spadkiem NRS z 6,1 do 5,2 pkt.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 276 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością z niemieckiego badania MOVE 2
Wnioski: Prospektywne badanie nieinterwencyjne MOVE 2 w Niemczech oceniało stosowanie aerozolu nabiksimols w rutynowej opiece u Pacjentów z oporną spastycznością. Po 1 miesiącu ulgę w spastyczności odnotowano u 74,6% Pacjentów według oceny specjalistów, a średnia punktacja w skali NRS spadła z 6,1 do 5,2 punktu (a u osób z poprawą ≥20% wynik spadł o 40%). Po 3 miesiącach leczenie kontynuowało 55,3% Pacjentów ze średnią redukcją NRS o 25% w stosunku do wyjściowej. Działania niepożądane zgłosiło 17% Pacjentów.
Novotna et al. (2011) · European Journal of Neurology
A randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel-group, enriched-design study of nabiximols* (Sativex(®) ), as add-on therapy, in subjects with refractory spasticity caused by multiple sclerosis
randomizowane badanie kliniczne, III faza, wzbogacona konstrukcja badanian = 241
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odnotowano wysoce znamienną różnicę na korzyść nabiksimolsu w średniej ocenie spastyczności w skali NRS w 12-tygodniowej fazie randomizowanego badania klinicznego.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 241 Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym z odpowiedzią wstępną ≥20% (ze 572 włączonych wstępnie)
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym III fazy o wzbogaconej konstrukcji oceniano nabiksimols jako leczenie dodane u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym ze spastycznością. Po 4-tygodniowym pojedynczo zaślepionym okresie wstępnym, 241 Pacjentów z poprawą spastyczności ≥20% zrandomizowano do fazy 12-tygodniowej. Analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem (ang. intention-to-treat, ITT (ang. intention-to-treat, analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem)) wykazała wysoce znamienną różnicę na korzyść nabiksimolsu w średniej ocenie spastyczności w skali NRS. Drugorzędowe punkty końcowe (częstość skurczów, zaburzenia snu, wrażenie zmiany oceniane przez Pacjenta i lekarza) również wykazały istotną przewagę nabiksimolsu.
D'hooghe et al. (2021) · BMC Neurology
Sativex® (nabiximols) cannabinoid oromucosal spray in patients with resistant multiple sclerosis spasticity: the Belgian experience.
Retrospektywne badanie obserwacyjne kohortowen = 238
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Średni wynik spastyczności NRS uległ zmniejszeniu z 8,1 wyjściowo do 4,1 w 12. tygodniu, a odpowiedź ≥30% NRS zgłosiło 171 z 230 Pacjentów ocenialnych w 12. tygodniu (74%).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 238 Pacjentów (z 276 włączonych) ze stwardnieniem rozsianym i oporną spastycznością z 8 ośrodków w Belgii
Wnioski: Retrospektywne badanie oceniało wyniki leczenia aerozolem Sativex u belgijskich Pacjentów z oporną spastycznością w stwardnieniu rozsianym. Średni wynik spastyczności w skali NRS uległ zmniejszeniu z 8,1 wyjściowo do 5,2 w 4. tygodniu, 4,6 w 8. tygodniu i 4,1 w 12. tygodniu. Do 12. tygodnia 171 z 230 ocenianych Pacjentów (74%) zgłosiło klinicznie istotną odpowiedź na leczenie (poprawa w skali NRS ≥30%). Większość z 93 Pacjentów, którzy przerwali leczenie do 12. tygodnia, uczyniła to w pierwszych 8 tygodniach z powodu braku skuteczności.
Ferrè et al. (2016) · Neurological Sciences
Efficacy and safety of nabiximols (Sativex(®)) on multiple sclerosis spasticity in a real-life Italian monocentric study.
prospektywne badanie obserwacyjne kohortowen = 144
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Po 1 miesiącu 71,7% Pacjentów odpowiedziało na leczenie ze średnią redukcją spastyczności sNRS o 32%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 144 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (123 z postacią postępującą, 21 z nawracająco-ustępującą) ze spastycznością
Wnioski: Jednoośrodkowe badanie oceniało skuteczność preparatu nabiksimols u 144 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością (sNRS 7,5). Po 1 miesiącu 71,7% stanowiły osoby odpowiadające na leczenie ze średnią redukcją sNRS o 32% (p < 0,001), u których po 14 tygodniach odnotowano dalszą poprawę sNRS i pNRS (p < 0,05) oraz wskaźników chodu i skali cMAS. Korzyści w zakresie spastyczności i bólu utrzymywały się do 48 tygodni obserwacji przy niskim odsetku rezygnacji. Najczęstszymi objawami niepożądanymi były spowolnienie myślenia, zmęczenie i zawroty głowy.
Marková et al. (2019) · The International journal of neuroscience
Sativex® as add-on therapy vs. further optimized first-line ANTispastics (SAVANT) in resistant multiple sclerosis spasticity: a double-blind, placebo-controlled randomised clinical trial.
Randomizowane badanie kliniczne, dwufazowe, podwójnie zaślepionen = 106
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odsetek Pacjentów odpowiadających na leczenie z poprawą NRS ≥30% był znamiennie wyższy w grupie THC:CBD niż w grupie placebo (77,4% w porównaniu z 32,1%), z poprawą w skali Ashworth.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 106 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i oporną na leczenie spastycznością
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym SAVANT porównywano dodanie aerozolu THC:CBD do zoptymalizowanego leczenia I rzutu u Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym. Po 12 tygodniach podwójnie zaślepionej fazy B odsetek istotnych klinicznie responderów (poprawa w skali NRS ≥30%) był znamiennie wyższy w grupie THC:CBD niż w grupie placebo (77,4% w porównaniu z 32,1%, p < 0,0001). Preparat THC:CBD znamiennie poprawił również średni wynik spastyczności w skali NRS (p < 0,0001), ból w skali NRS (p = 0,0013) oraz zmodyfikowaną skalę Ashworth (p = 0,0007). Działania niepożądane były łagodne do umiarkowanych.
Paolicelli et al. (2016) · Journal of clinical pharmacology
Long-Term Data of Efficacy, Safety, and Tolerability in a Real-Life Setting of THC/CBD Oromucosal Spray-Treated Multiple Sclerosis Patients.
Badanie obserwacyjne kohortowe (analiza tej samej kohorty e-AIFA co Patti 2016)n = 102
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Średnia redukcja punktacji spastyczności NRS wyniosła 2,5 punktu po 40 tygodniach stosowania THC/CBD.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 102 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: Badanie porejestracyjne oceniało 40-tygodniowe stosowanie aerozolu THC/CBD u 102 włoskich Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przy średniej dawce 6,5 dawki/dobę. Średnia redukcja punktacji spastyczności w skali NRS wyniosła 2,5 punktu (p < 0,0001). Znamienną poprawę odnotowano również w ocenie bólu w skali NRS (p = 0,011) u 58 Pacjentów oraz objawów z pęcherza moczowego w skali IPSS (ang. International Prostate Symptom Score, Międzynarodowa Skala Objawów Prostaty; p = 0,001) u 46 Pacjentów. Leczenie przerwało 36,2% Pacjentów, a częstość występujących działań niepożądanych wyniosła 40,2%.
Nitecka-Buchta et al. (2019) · Journal of Clinical Medicine
Myorelaxant Effect of Transdermal Cannabidiol Application in Patients with TMD: A Randomized, Double-Blind Trial.
randomizowane badanie kliniczne, podwójnie zaślepione, z grupami równoległymin = 60
Produkt: CBD (farmaceutyczny do stosowania miejscowego)
Droga podania: miejscowa
Wnioski: Transdermalna aplikacja CBD zmniejszyła aktywność sEMG mięśni żwaczy o 11% (prawy) i 12,6% (lewy), wykazując działanie miorelaksacyjne.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 60 Pacjentów z bólem mięśniowo-powięziowym w przebiegu zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego
Wnioski: Badano skuteczność miejscowej transdermalnej aplikacji preparatu CBD w porównaniu z placebo, stosowanego 2 razy dziennie przez 14 dni na mięśnie żwacze. W grupie CBD aktywność sEMG mięśni żwaczy zmniejszyła się istotnie o 11% (prawy) i 12,6% (lewy), podczas gdy w grupie placebo spadek wyniósł odpowiednio 0,23% i 3,3%. Natężenie bólu w skali VAS (ang. Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa) zmniejszyło się w grupie CBD o 70,2% w porównaniu z 9,81% redukcji w grupie placebo. Autorzy wskazują na działanie miorelaksacyjne i poprawę stanu mięśni żucia po transdermalnym podaniu CBD.
Riva et al. (2019) · The Lancet. Neurology
Safety and efficacy of nabiximols on spasticity symptoms in patients with motor neuron disease (CANALS): a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 2 trial.
Randomizowane badanie kliniczne II fazy, wieloośrodkowe, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebon = 59
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: Italian Research Foundation for Amyotrophic Lateral Sclerosis (AriSLA), grant fundacji
Wnioski: Poprawa spastyczności w skali Ashwortha o 0,11 pkt w grupie nabiksimolsu w porównaniu z pogorszeniem o 0,16 pkt w grupie placebo (dostosowana różnica = -0,32).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 59 Pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym (SLA) lub pierwotnym stwardnieniem bocznym (PLS) i spastycznością (29 w grupie nabiksimolsu, 30 w grupie placebo)
Wnioski: W wieloośrodkowym randomizowanym badaniu klinicznym II fazy oceniano wpływ preparatu nabiksimols (aerozol na błonę śluzową jamy ustnej, max 12 dawek/dobę) stosowanego przez 6 tygodni w porównaniu z placebo u 59 Pacjentów ze spastycznością w przebiegu choroby neuronu ruchowego. W skali spastyczności Ashwortha (MAS (ang. Modified Ashworth Scale, zmodyfikowana skala Ashwortha); ang. Modified Ashworth Scale, zmodyfikowana skala Ashwortha) odnotowano poprawę o 0,11 punktu w grupie nabiksimolsu przy pogorszeniu o 0,16 w grupie placebo (dostosowana różnica = -0,32; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności) [-0,57 do -0,069], p = 0,013). Lek był dobrze tolerowany i nie wywołał ciężkich zdarzeń niepożądanych.
Marinelli et al. (2016) · International clinical psychopharmacology
The effect of cannabinoids on the stretch reflex in multiple sclerosis spasticity.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 57
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Zaobserwowano znamienną redukcję amplitudy odruchu na rozciąganie oraz istotne zmniejszenie wyników spastyczności w skali NRS i MAS (ang. Modified Ashworth Scale, zmodyfikowana skala Ashwortha).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 57 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: Badanie obserwacyjne oceniało wpływ aerozolu THC:CBD na spastyczność mierzoną obiektywnie odruchem na rozciąganie oraz skalami NRS i MAS u 57 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Po leczeniu zaobserwowano znamienną redukcję amplitudy odruchu na rozciąganie oraz istotne zmniejszenie wyników w skali NRS i MAS. Pacjenci odpowiadający na leczenie według odruchu na rozciąganie przyjmowali znamiennie większą liczbę dawek leku, co sugeruje, że wyższe dawki mogą przynosić dodatkowe korzyści, jeśli są dobrze tolerowane.
Flachenecker et al. (2014) · European neurology
Long-term effectiveness and safety of nabiximols (tetrahydrocannabinol/cannabidiol oromucosal spray) in clinical practice.
Prospektywne badanie obserwacyjne kohortowe (analiza tej samej kohorty MOVE 2 / moveS co Flachenecker 2014)n = 52
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Średni wynik spastyczności NRS zmniejszył się znamiennie z 6,0 wyjściowo do 4,8 po 1 miesiącu i 4,5 po 12 miesiącach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 52 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym ze spastycznością (12-miesięczne przedłużenie badania MOVE 2)
Wnioski: 12-miesięczne badanie przedłużające badanie MOVE 2 w Niemczech oceniało długoterminową skuteczność nabiksimolsu u 52 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Średni wynik spastyczności w skali NRS zmniejszył się znamiennie z 6,0 wyjściowo do 4,8 po 1 miesiącu i utrzymał się na tym poziomie po 12 miesiącach (4,5 punktu). U wstępnych responderów wynik spadł z 6,3 do 4,0 po miesiącu i wyniósł 4,3 po roku. Większość Pacjentów (84%) nie zgłosiła żadnych działań niepożądanych podczas rocznej terapii.
Haupts et al. (2024) · Neurodegenerative Disease Management
Patient-reported benefits from nabiximols treatment in multiple sclerosis-related spasticity exceed conventional measures.
Prospektywne, wieloośrodkowe, otwarte badanie obserwacyjnen = 51
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odnotowano klinicznie znaczącą poprawę spastyczności oraz wzrost oceny celów GAS o 46%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 51 Pacjentów (dorosłych) ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: W prospektywnym, nieinterwencyjnym badaniu 12-tygodniowym oceniano efekty leczenia wspomagającego preparatem nabiksimols (Sativex) u 51 Pacjentów z SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane). Główny punkt końcowy, czyli wynik w skali Osiągania Celów (GAS), wzrósł o 46% z 35,2 do 51,4 punktu po 12 tygodniach (p < 0,001). Prędkość chodu uległa poprawie o 23%, a ponadto odnotowano klinicznie znaczącą poprawę w ocenach spastyczności, bólu, jakości snu i zaburzeń czynności pęcherza moczowego w skali NRS.
Lorente Fernández et al. (2014) · Neurologia
Clinical experiences with cannabinoids in spasticity management in multiple sclerosis.
Badanie obserwacyjne retrospektywnen = 50
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex), w abstrakcie określony jako „inhaled”; wg pełnego tekstu aerozol do jamy ustnej
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Aerozol THC:CBD na błonę śluzową jamy ustnej okazał się skuteczny w redukcji spastyczności u 80% Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (ocena lekarza prowadzącego).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 50 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (z ocenianych 50 z 56 włączonych, 42% mężczyzn, mediana wieku 47,8 roku)
Wnioski: W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym oceniano skuteczność i bezpieczeństwo aerozolu THC:CBD na błonę śluzową jamy ustnej (nabiksimols, Sativex; w abstrakcie określony jako „inhaled”, w pełnym tekście aerozol do jamy ustnej) u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Terapia okazała się skuteczna u 80% Pacjentów przy medianie dawki 5 (2–10) dawek aerozolu na dobę; skuteczność oceniał lekarz prowadzący jako ogólne wrażenie odpowiedzi na leczenie (tak/nie), bez skali spastyczności. Leczenie przerwano u 16 Pacjentów (u 7 z powodu braku skuteczności, u 4 z powodu rezygnacji z leczenia, u 5 z powodu działań niepożądanych); mediana czasu ekspozycji u osób, które przerwały leczenie, wynosiła 30 dni w porównaniu ze 174 dniami u kontynuujących. Co najmniej jedno działanie niepożądane wystąpiło u 52% Pacjentów; najczęstsze to zawroty głowy (11 Pacjentów), osłabienie mięśniowe (7 Pacjentów) oraz senność (6 Pacjentów).
Notcutt et al. (2012) · Multiple Sclerosis Journal
A placebo-controlled, parallel-group, randomized withdrawal study of subjects with symptoms of spasticity due to multiple sclerosis who are receiving long-term Sativex® (nabiximols).
Randomizowane badanie kliniczne (ang. randomized withdrawal design, schemat losowego odstawienia), zaślepione, kontrolowane placebo, grupy równoległen = 36
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: GW Pharma Ltd (producent Sativexu; finansowanie badania, jeden z autorów jest pracownikiem i udziałowcem firmy)
Wnioski: Czas do niepowodzenia leczenia spastyczności istotnie przemawiał na korzyść kontynuacji stosowania preparatu Sativex w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 36 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością (18 w grupie kontynuującej Sativex, 18 w grupie odstawiającej do placebo)
Wnioski: W badaniu opartym na schemacie losowego odstawienia (randomized withdrawal) oceniano utrzymanie skuteczności preparatu Sativex (średnio 8,25 dawki/dobę) u 36 Pacjentów z SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane) odnoszących długoterminowe korzyści ze stosowania leku. Główny punkt końcowy, czyli czas do niepowodzenia leczenia, istotnie przemawiał na korzyść kontynuacji stosowania preparatu Sativex w porównaniu z zamianą na placebo (p = 0,013). Niepowodzenie leczenia wystąpiło u 17 z 18 Pacjentów po zamianie na placebo i u 8 z 18 kontynuujących Sativex. Spośród drugorzędowych punktów końcowych istotną przewagę preparatu Sativex wykazały tylko ogólne wrażenie zmiany w ocenie Pacjenta (SGIC, ang. Subject Global Impression of Change; p = 0,017) i opiekuna w zakresie sprawności funkcjonalnej (CGIC (ang. Clinical Global Impression of Change, Ogólna Ocena Kliniczna Zmiany), ang. Carer Global Impression of Change; p = 0,001); nasilenie spastyczności w skali NRS, sen, skala Ashwortha i test chodu nie różniły się istotnie od placebo. Autorzy zalecają ostrożność w interpretacji z powodu małej próby.
Freidel et al. (2015) · Acta neurologica Scandinavica
Drug-resistant MS spasticity treatment with Sativex(®) add-on and driving ability.
Badanie obserwacyjnen = 33
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: Almirall S.A., Barcelona, Spain (finansowanie według metadanych Europe PMC)
Wnioski: Uzyskano istotną statystycznie poprawę w samookreślanym nasileniu spastyczności u Pacjentów leczonych aerozolem Sativex.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 33 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i oporną na leczenie spastycznością
Wnioski: W badaniu obserwacyjnym oceniano wpływ włączenia leku Sativex na zdolność do prowadzenia pojazdów u 33 Pacjentów z oporną na leczenie spastycznością w stwardnieniu rozsianym (SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane)). Wyniki zwalidowanej baterii komputerowych testów kierowców po 4–6 tygodniach leczenia były porównywalne z wartościami wyjściowymi (tylko 2 Pacjentów zmieniło klasyfikację). Jednocześnie uzyskano istotną statystycznie poprawę w samookreślanym nasileniu spastyczności, a lek był dobrze tolerowany.
Gustavsen et al. (2021) · Multiple sclerosis and related disorders
Safety and efficacy of low-dose medical cannabis oils in multiple sclerosis.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 28
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum z THC i CBD
Droga podania: podjęzykowa
Wnioski: Znamienny spadek spastyczności z mediany NRS 6 do 2,5 po 4 tygodniach stosowania niskich dawek olejów konopnych.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 28 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne oceniało bezpieczeństwo i skuteczność miareczkowania niskich dawek olejów konopnych (bogatych w THC, CBD lub z kombinacją obu) u 28 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przez 4 tygodnie. Po 4 tygodniach (średnie dawki wynosiły 4,0 mg THC i 7,0 mg CBD) odnotowano znamienny spadek bólu z mediany w skali NRS 7 do 4 (p = 0,01), spastyczności z NRS 6 do 2,5 (p = 0,01) oraz zaburzeń snu z NRS 7 do 3 (p < 0,001). Najczęstsze objawy niepożądane to suchość w ustach, senność, zawroty głowy i nudności o łagodnym do umiarkowanego natężeniu (2 Pacjentów przerwało badanie z powodu nasilonych marzeń sennych i senności). Nie zaobserwowano pogorszenia chodu, zręczności ani szybkości przetwarzania informacji.
Libzon et al. (2018) · Journal of Child Neurology
Medical Cannabis for Pediatric Moderate to Severe Complex Motor Disorders
prospektywne badanie pilotażowe niekontrolowanen = 25
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum, olej 5% wzbogacony w CBD
Droga podania: doustna
Wnioski: Zaobserwowano istotną poprawę w zakresie spastyczności po 5 miesiącach stosowania olejków CBD (5% CBD).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 25 dzieci (Pacjentów w wieku 1–17 lat) ze złożonymi zaburzeniami motorycznymi o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu
Wnioski: Badano skuteczność i tolerancję 5-miesięcznego stosowania dwóch olejków CBD (5% CBD) różniących się zawartością THC: grupa 20:1 (0,25% THC) oraz grupa 6:1 (0,83% THC). W całej badanej populacji zaobserwowano istotną poprawę w zakresie spastyczności, dystonii, zaburzeń snu, natężenia bólu oraz jakości życia, niezależnie od stosowanego preparatu. Działania niepożądane występowały rzadko i obejmowały nasilenie napadów drgawkowych u 2 Pacjentów, zmiany zachowania u 2 oraz senność u 1 Pacjenta.
Hagenbach et al. (2007) · Spinal Cord
The treatment of spasticity with Delta9-tetrahydrocannabinol in persons with spinal cord injury
Badanie otwarte z fazą randomizowanego badania klinicznego (kontrolowaną placebo)n = 25
Produkt: THC oraz jego syntetyczne analogi, Delta(9)-THC doustnie / hemibursztynian THC doodbytniczo, dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: różne
Wnioski: W fazie otwartej sumaryczny wynik spastyczności SSS spadł z 16,72 do 8,92 po doustnym THC; przewagę nad placebo wykazano u 7 Pacjentów w fazie kontrolowanej.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 25 Pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego i spastycznością
Wnioski: W trójfazowym badaniu oceniano skuteczność doustnego THC (średnio 31 mg/dobę) oraz doodbytniczego THC-HS (średnio 43 mg/dobę) u Pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. W otwartej fazie 1 sumaryczny wynik spastyczności SSS spadł istotnie z 16,72 do 8,92 w 43. dniu doustnego THC; w porównaniu z placebo (faza 3) istotną poprawę SSS (p = 0,001) wykazano u 7 Pacjentów, którzy w fazie 1 otrzymywali doustny THC. Głównymi przyczynami przerwania uczestnictwa w badaniu było nasilenie bólu oraz objawy psychiczne.
Alessandria et al. (2020) · Clinical Neurology and Neurosurgery
Long-term assessment of the cognitive effects of nabiximols in patients with multiple sclerosis: A pilot study
Prospektywne badanie obserwacyjne pilotażowen = 20
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: Almirall SpA (wsparcie badania wg deklaracji w PubMed; dystrybutor nabiksimolsu)
Wnioski: Ocena spastyczności w skali NRS uległa istotnej poprawie od początku leczenia i utrzymywała się przez 12 miesięcy.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 20 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: Prospektywne badanie pilotażowe oceniało długoterminowy wpływ aerozolu Sativex (THC/CBD) na funkcje poznawcze, nastrój i lęk u 20 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym obserwowanych przez 12 miesięcy. Domeny obejmujące szybkość przetwarzania informacji i pamięć słuchowo-werbalną uległy znamiennej poprawie w ciągu pierwszych 6 miesięcy terapii (SDMT (ang. Symbol Digit Modalities Test, Test Łączenia Symboli i Cyfr) p < 0,001; CVLT (ang. California Verbal Learning Test, Kalifornijski Test Uczenia się Językowego) p = 0,0001). Ocena spastyczności w skali NRS uległa istotnej poprawie od początku leczenia (p < 0,0001), a poziomy nastroju i lęku nie wykazały niekorzystnych zmian.
Kuhlen et al. (2016) · European Journal of Paediatric Neurology
Effective treatment of spasticity using dronabinol in pediatric palliative care.
badanie obserwacyjne retrospektywne, otwarte, bez grupy kontrolnejn = 16
Produkt: Dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: doustna
Wnioski: Znaczną poprawę lub całkowite ustąpienie spastyczności wykazano u 12 z 16 Pacjentów przyjmujących dronabinol.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 16 Pacjentów pediatrycznych z oporną na leczenie spastycznością w opiece paliatywnej.
Wnioski: W otwartym badaniu retrospektywnym oceniano skuteczność i bezpieczeństwo podawania dronabinolu (olejowy roztwór 2,5% THC) w dawce od 0,08 do 1,0 mg/kg/dobę (mediana 0,33 mg/kg/dobę, mediana czasu leczenia 181 dni) u Pacjentów ze spastycznością oporną na leczenie. Znaczną poprawę lub całkowite ustąpienie spastyczności wykazano u 12 z 16 Pacjentów (u 2 Pacjentów efektu nie ustalono, a 2 Pacjentów nie odniosło korzyści). Działania niepożądane występowały rzadko (wymioty u 1 Pacjenta, niepokój u 1 Pacjenta) i nie zaobserwowano ciężkich ani trwałych zdarzeń niepożądanych.
Pooyania et al. (2010) · Archives of Physical Medicine and Rehabilitation
A randomized, double-blinded, crossover pilot study assessing the effect of nabilone on spasticity in persons with spinal cord injury.
randomizowane badanie kliniczne, pilotażowe, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo, krzyżowen = 11
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce) dawka 0,5 mg
Droga podania: doustna
Wnioski: Wykazano istotne zmniejszenie spastyczności w najbardziej zajętym mięśniu w skali Ashwortha (różnica średnich = 0,909) oraz w całkowitej punktacji.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 11 Pacjentów (mężczyzn z uszkodzeniem rdzenia kręgowego i spastycznością)
Wnioski: W pilotażowym, podwójnie zaślepionym badaniu krzyżowym oceniano wpływ nabilonu (0,5 mg do 1,0 mg/dobę przez 4 tygodnie) w porównaniu z placebo u 11 Pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Wykazano istotne zmniejszenie spastyczności w najbardziej zajętym mięśniu w skali Ashwortha (różnica średnich = 0,909; p = 0,003) oraz w całkowitej punktacji Ashwortha (p = 0,001). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstotliwości skurczów, skali VAS (ang. Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa) ani w teście wahadłowym Wartenberga. Działania niepożądane były łagodne.
Nucera et al. (2026) · Pharmacological Research
Efficacy of Sativex® on pain, spasticity, and disability in patients with multiple sclerosis: A systematic review and meta-analysis
Metaanaliza i przegląd systematycznybrak łącznej liczby Pacjentów w abstrakcie (k=20 badań)
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Wykazano znamienną redukcję ciężkości spastyczności.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 20 badań z udziałem Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (abstrakt nie podaje łącznej liczebności)
Wnioski: Metaanaliza 20 badań oceniała wpływ preparatu Sativex (nabiksimols) na ból, spastyczność i niepełnosprawność u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Wykazano znamienną redukcję natężenia bólu w skali NRS (SMC (ang. standardized mean change, standaryzowana zmiana średniej), zmiana względem wartości wyjściowej: -0,88; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -1,20 do -0,57, p < 0,0001) oraz ciężkości spastyczności (SMC: -1,29; 95% CI: -1,63 do -0,94, p < 0,0001). Odnotowano również niewielką, lecz statystycznie istotną poprawę w zakresie niepełnosprawności mierzonej skalą EDSS (ang. Expanded Disability Status Scale, Rozszerzona Skala Niesprawności).
Nicholas et al. (2023) · Multiple Sclerosis and Related Disorders
Efficacy of nabiximols oromucosal spray on spasticity in people with multiple sclerosis: Treatment effects on Spasticity Numeric Rating Scale, muscle spasm count, and spastic muscle tone in two randomized clinical trials.
randomizowane badania kliniczne (zbiorcza analiza 2 badań ze wzbogaconą populacją odpowiadających)abstrakt nie podaje liczby Pacjentów
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Średnia redukcja w dziennej skali spastyczności NRS była znamiennie większa w grupie nabiksimolsu niż w grupie placebo (różnice od -0,36 do -1,96) wraz z poprawą w skali MAS.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 375 Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym z badań GWSP0604 i SAVANT
Wnioski: Zbiorcza analiza dwóch randomizowanych badań klinicznych typu „ze wzbogaconą populacją odpowiadających” oceniała wpływ aerozolu nabiksimols na spastyczność mierzoną skalą NRS, liczbę skurczów i skalę MAS. Średnia zmiana w dziennej skali NRS była znamiennie większa dla nabiksimolsu niż dla placebo we wszystkich punktach czasowych (różnice od -0,36 do -0,89 w badaniu GWSP0604 oraz od -0,52 do -1,96 w badaniu SAVANT). Odnotowano również redukcję dziennej liczby skurczów mięśniowych o 19–35% w porównaniu z placebo oraz poprawę w skali MAS dla grup mięśniowych kończyn dolnych.