Cannabis for medical use versus opioids for chronic non-cancer pain: a systematic review and network meta-analysis of randomised clinical trials.
Przegląd systematyczny i metaanaliza sieciowa randomizowanych badań klinicznychn = 22 028
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Medyczne konopie mają skuteczność zbliżoną do opioidów w redukcji bólu, przy mniejszym ryzyku przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli Pacjenci z przewlekłym bólem nienowotworowym
Wnioski: Konopie do celów medycznych wykazały zbliżoną do opioidów skuteczność w redukcji bólu i poprawie funkcjonowania fizycznego, przy istotnie mniejszym ryzyku przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych (OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 0,55; 95% CrI: 0,36 do 0,83).
Medical cannabis or cannabinoids for chronic non-cancer and cancer related pain: a systematic review and meta-analysis of randomised clinical trials.
Przegląd systematyczny i metaanaliza randomizowanych badań klinicznych (GRADE)n = 5 174
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Medyczne konopie zwiększają odsetek Pacjentów osiągających różnicę w bólu, z niewielką poprawą funkcjonowania fizycznego i snu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli z przewlekłym bólem nienowotworowym (28 badań) i nowotworowym (4 badania)
Wnioski: W porównaniu z placebo niewziewne medyczne konopie prawdopodobnie zwiększają odsetek Pacjentów osiągających różnicę (MID ≥ 1 cm w wizualnej skali analogowej [VAS (ang. Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa)]) w bólu: RD (ang. risk difference, różnica ryzyka) 10% (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 5 do 15%), WMD (ang. weighted mean difference, ważona różnica średnich) −0,50 cm (umiarkowana pewność). Niewielka poprawa funkcjonowania fizycznego (RD 4%) i jakości snu (RD 6%).
A large Australian longitudinal cohort registry demonstrates sustained safety and efficacy of oral medicinal cannabis for at least two years.
prospektywne badanie rejestrowe (dane z praktyki klinicznej)n = 3 961
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: doustna
Wnioski: Stosowanie doustnych medycznych konopi wiązało się z istotną statystycznie redukcją nasilenia bólu BPI (ang. Brief Pain Inventory, Krótki Inwentarz Bólu) o 22,2% utrzymującą się przez 2 lata.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 3961 Pacjentów niestosujących wcześniej konopi (średni wiek 56 lat), w tym 71,9% z bólem przewlekłym, 15,4% z zaburzeniami psychicznymi i 2,1% z chorobami neurologicznymi
Wnioski: Badano bezpieczeństwo i skuteczność doustnych medycznych konopi (mediana dawki dziennej: 10 mg THC i 22,5 mg CBD) w trwającej 2 lata obserwacji podłużnej. Zdarzenia niepożądane wystąpiły u 37,3% Pacjentów i były głównie łagodne (67%) lub umiarkowane (31%). Zaobserwowano istotną statystycznie i utrzymującą się przez 2 lata poprawę we wszystkich punktach końcowych (p < 0,001), w tym w skali ogólnego wrażenia klinicznego (CGI-I (ang. Clinical Global Impression, Improvement, Ogólna Ocena Kliniczna, poprawa) +52%), nasileniu bólu BPI, lęku i depresji DASS-21 (ang. Depression, Anxiety and Stress Scale-21, Skala Depresji, Lęku i Stresu) oraz bezsenności ISI (ang. Insomnia Severity Index, Skala Nasilenia Bezsenności). Średnia liczba przyjmowanych leków towarzyszących nie uległa istotnej zmianie (p = 0,481).
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne (wziewna, doustna)
Wnioski: Nasilenie, interferencja i ulga w bólu (BPI; ang. Brief Pain Inventory, Krótki Inwentarz Bólu) poprawiły się istotnie po 3 miesiącach, a interferencja bólu dalej malała do 12 miesiąca; 8 z 79 działań niepożądanych poważnych i związanych z konopiami.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli Pacjenci (średni wiek 51 lat, 50,2% kobiet) rozpoczynający stosowanie medycznych konopi z różnych wskazań w certyfikowanych klinikach Quebecu (maj 2015 – październik 2018)
Wnioski: Wszystkie punkty końcowe raportowane przez Pacjentów (BPI: nasilenie, interferencja i ulga w bólu; ESAS-r (ang. Edmonton Symptom Assessment System, revised, wystandaryzowane narzędzie stosowane w opiece paliatywnej i onkologii do szybkiej oceny nasilenia objawów somatycznych i psychicznych oraz ogólnego samopoczucia Pacjenta); EQ-5D-5L (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem)) poprawiły się istotnie po 3 miesiącach (wszystkie p < 0,01), a poprawa utrzymała się lub pogłębiła (interferencja bólu, zmęczenie, dobrostan) do 12. miesiąca. Klinicznie istotna poprawa dotyczyła interferencji bólu, zmęczenia, lęku i dobrostanu. Zgłoszono 79 działań niepożądanych u 77 Pacjentów; 16 spełniało definicję poważnych, z czego 8 pewnie lub prawdopodobnie związanych z konopiami. Autorzy: medyczne konopie prowadzone przez lekarzy wydają się bezpieczne i skuteczne w ciągu 3 miesięcy od włączenia. Rejestr bez grupy kontrolnej; wyniki samoopisowe.
Bar-Lev Schleider et al. (2018) · European Journal of Internal Medicine
Prospective analysis of safety and efficacy of medical cannabis in large unselected population of patients with cancer
badanie obserwacyjne prospektywnen = 2 970
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Ogólną poprawę stanu zdrowia zgłosiło 95,9% Pacjentów, którzy odpowiedzieli na ankietę kontrolną (60,6% pozostałych przy życiu i w leczeniu), u których ból był głównym wskazaniem w 77,7% przypadków. Po 6 miesiącach terapii odsetek Pacjentów zgłaszających bardzo silny ból (8–10 pkt w 11-punktowej skali NRS (ang. Numeric Rating Scale, numeryczna skala oceny)) spadł z 52,9% do zaledwie 4,6%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 2970 Pacjentów onkologicznych leczonych medycznymi konopiami (54,6% kobiet, średnia wieku 59,5 roku; 51,2% w stadium IV)
Wnioski: W prospektywnym badaniu rejestrowym analizowano bezpieczeństwo i skuteczność medycznych konopi u Pacjentów z chorobą nowotworową. Głównymi wskazaniami były zaburzenia snu (78,4%), ból (77,7%), osłabienie (72,7%) oraz nudności (64,6%). Po 6 miesiącach obserwacji (24,9% Pacjentów zmarło, a 18,8% zaprzestało leczenia) spośród 1211 Pacjentów (60,6% pozostałych), którzy odpowiedzieli na ankietę kontrolną, 95,9% zgłosiło poprawę stanu zdrowia, 3,7% brak zmian, a 0,3% pogorszenie. Przed rozpoczęciem terapii ponad połowa z tych Pacjentów (52,9%) określała swój ból jako bardzo silny (8–10 punktów w skali NRS). Po 6 miesiącach stosowania medycznej marihuany tak silny ból zgłaszało już tylko 4,6% badanych. 16,7% Pacjentów zgłosiło, że problemy ze snem ustąpiły całkowicie, a 70,8% odczuło częściową poprawę, co daje w sumie 87,5% Pacjentów, którzy zgłosili poprawę jakości snu. 91% ankietowanych zgłosiło redukcję odczuwanych nudności i wymiotów. Terapia opieki paliatywnej medycznymi konopiami okazała się dobrze tolerowana i bezpieczna.
Rabgay et al. (2020) · Journal of the American Pharmacists Association
The effects of cannabis, cannabinoids, and their administration routes on pain control efficacy and safety: A systematic review and network meta-analysis
przegląd systematyczny i sieciowa metaanalizan = 2 270
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Istotne zmniejszenie punktacji bólu neuropatycznego uzyskano dla THC/CBD w aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej, THC na błonę śluzową jamy ustnej oraz konopi wziewnych.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 2270 Pacjentów z różnymi rodzajami bólu (neuropatyczny, nocyceptywny, nowotworowy)
Wnioski: W sieciowej metaanalizie 25 badań zrandomizowanych oceniano wpływ różnych postaci i dróg podania kannabinoidów na nasilenie bólu. W bólu neuropatycznym istotne zmniejszenie punktacji bólu uzyskano dla THC/CBD w aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej (SMD (ang. standardized mean difference, standaryzowana różnica średnich) -0,41; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -0,7 do -0,1), THC na błonę śluzową jamy ustnej (SMD -0,61; 95% CI: -1,2 do -0,02) oraz wziewnych konopi (SMD -0,77; 95% CI: -1,4 do -0,2). W bólu nowotworowym redukcję bólu wykazano dla THC/CBD do jamy ustnej (SMD -0,7) i THC doustnie/do jamy ustnej (SMD -2,1), natomiast w bólu nocyceptywnym jedynie dla doustnego ekstraktu konopi (SMD -1,8). Stosowanie THC/CBD na błonę śluzową jamy ustnej, THC na błonę śluzową jamy ustnej oraz THC wziewnego wiązało się ze statystycznie istotnie wyższym ryzykiem wystąpienia euforii.
Nabiximols in Chronic Neuropathic Pain: A Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials.
przegląd systematyczny i metaanalizan = 1 289
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: Almirall Hermal GmbH
Wnioski: Nabiksimols wywołał znamienną redukcję natężenia bólu w porównaniu z placebo, wykazując małą wielkość efektu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 1289 Pacjentów z przewlekłym bólem neuropatycznym
Wnioski: W metaanalizie 9 zrandomizowanych badań kontrolowanych placebo oceniano skuteczność preparatu nabiksimols w leczeniu przewlekłego bólu neuropatycznego. Nabiksimols wykazał znamienną przewagę nad placebo w redukcji natężenia bólu ze średnią różnicą (MD (ang. mean difference, średnia różnica); ang. mean difference, różnica średnich) wynoszącą 0,40 punktu na korzyść leku (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -0,59 do -0,21; p < 0,0001; model efektów stałych; w modelu efektów losowych MD -0,44, 95% CI: -0,70 do -0,19; p = 0,0006) oraz standaryzowaną średnią różnicą (SMD (ang. standardized mean difference, standaryzowana różnica średnich); ang. standardized mean difference, standaryzowana różnica średnich) wynoszącą -0,21 (95% CI: -0,32 do -0,10). Autorzy podkreślają, że uzyskany efekt przeciwbólowy miał małą wielkość efektu.
Effectiveness and Tolerability of Dronabinol Use in Patients with Chronic Pain: A Retrospective Analysis of 12-Week Open-Label Real-World Data Provided by the German Pain e-Registry.
Produkt: Dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce) doustnie jako leczenie dodane, średnia dawka dobowa 15,8 mg
Droga podania: doustna
Sponsor/produkt firmowy: Canopy Growth Corporation (nieograniczony grant naukowy); dwoje autorów to pracownicy Canopy Growth; rejestr German Pain Association/German Pain League
Wnioski: Natężenie bólu w 24 h spadło z 46,3 do 26,8 mm VAS (ang. Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa); ≥50% poprawę uzyskało 46,5% Pacjentów po 12 tygodniach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli z opornym na leczenie bólem przewlekłym
Wnioski: Średnie natężenie bólu w ciągu 24 h spadło z 46,3 ± 16,1 do 26,8 ± 18,7 mm w skali VAS. Wśród Pacjentów po 12 tygodniach ≥50% poprawę uzyskało 46,5%; 59,0% zmniejszyło dawki innych analgetyków, 7,8% je odstawiło. Działania niepożądane związane z lekiem zgłosiło 536 Pacjentów (46,8%), żadne nie było poważne; 248 (21,7%) przerwało leczenie. Pełne 12 tygodni udokumentowało 70,0%.
Medical Cannabis for the Management of Pain and Quality of Life in Chronic Pain Patients: A Prospective Observational Study
prospektywne podłużne badanie obserwacyjnen = 751
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Terapia roślinnymi medycznymi konopiami wiązała się ze znamienną poprawą nasilenia bólu i jego wpływu na codzienne funkcjonowanie oraz spadkiem częstości bólów głowy.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 751 Pacjentów z przewlekłym bólem rozpoczynających leczenie medycznymi konopiami
Wnioski: Oceniano 12-miesięczne efekty stosowania roślinnych medycznych konopi w zakresie natężenia bólu, jakości życia oraz zużycia opioidów. Terapia wiązała się ze znamienną poprawą nasilenia bólu i jego wpływu na codzienne funkcjonowanie (p < 0,001), widoczną po 1 miesiącu i utrzymującą się przez rok. Odnotowano istotną poprawę w domenie fizycznej i psychicznej kwestionariusza SF-12 (ang. Short Form-12 Health Survey, skala do szybkiej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) oraz zmniejszenie częstości bólów głowy, zmęczenia, lęku i nudności. U Pacjentów przyjmujących wyjściowo opioidy stwierdzono istotną redukcję dobowej dawki równoważnika morfiny (p < 0,0001).
Stith et al. (2020) · Journal of Integrative Medicine
Alleviative effects of Cannabis flower on migraine and headache
prospektywne badanie obserwacyjnen = 699
Produkt: Susz konopny
Droga podania: wziewna
Wnioski: W 1910 sesjach z suszem konopi 94% użytkowników uzyskało ulgę w ciągu 2 h; średnia redukcja natężenia 3,3 pkt/10; najsilniejszy predyktor ulgi: THC ≥10%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 699 użytkowników aplikacji Releaf (2016–2019), 1910 sesji leczenia suszem konopnym: 1328 z powodu bólu głowy i 582 z powodu migreny; natężenie objawów 0–10 przed i po użyciu
Wnioski: U 94% użytkowników odnotowano ulgę w ciągu 2 godzin od użycia suszu konopi. Średnia redukcja natężenia objawów wyniosła 3,3 punktu w skali 0–10 (SD (ang. standard deviation, odchylenie standardowe) 2,28; d Cohena 1,58). Mężczyźni uzyskiwali większą ulgę niż kobiety (p < 0,001), a użytkownicy poniżej 35 lat większą niż starsi (p = 0,08). Spośród deklarowanych cech produktu najsilniejszym niezależnym predyktorem ulgi była zawartość THC ≥10%, szczególnie w bólu głowy, u kobiet i młodszych użytkowników.
Comparison of the Effectiveness and Tolerability of Nabiximols (THC:CBD) Oromucosal Spray versus Oral Dronabinol (THC) as Add-on Treatment for Severe Neuropathic Pain in Real-World Clinical Practice: Retrospective Analysis of the German Pain e-Registry.
badanie obserwacyjne retrospektywne porównawcze (nabiksimols w porównaniu z dronabinolem, dobór PSM, 24 tygodnie)n = 674
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex) w porównaniu z dronabinolem (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: różne
Wnioski: Po 24 tygodniach złożona poprawa objawów w skali ASR-9 (ang. 9-item Aggregated Symptom Relief, złożony wskaźnik ulgi w 9 objawach) wyniosła 55,4% w grupie nabiksimolsu w porównaniu z 40,5% w grupie dronabinolu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 674 Pacjentów z ciężkim bólem neuropatycznym (337 stosujących nabiksimols i 337 stosujących dronabinol)
Wnioski: W retrospektywnym badaniu rejestrowym opartym na dopasowaniu wskaźników skłonności (dopasowanie metodą propensity score) porównywano skuteczność i tolerancję aerozolu nabiksimols (THC:CBD) z doustnym dronabinolem (THC) w terapii dodanej u Pacjentów z ciężkim bólem neuropatycznym. Po 24 tygodniach mediana poprawy złożonego wskaźnika objawów ASR-9 (ang. 9-item Aggregated Symptom Relief, złożony wskaźnik ulgi w 9 objawach) względem wartości wyjściowej wyniosła 55,4% w grupie nabiksimolsu w porównaniu z 40,5% w grupie dronabinolu (p < 0,001). Potwierdzone przez lekarza działania niepożądane związane z leczeniem (TRAE) występowały istotnie rzadziej w grupie nabiksimolsu (21,1% w porównaniu z 35,0%; p < 0,001), podobnie jak przerwanie leczenia z ich powodu (5,9% w porównaniu z 14,8%; p < 0,001). W grupie nabiksimolsu większy odsetek Pacjentów odstawił współstosowane leki przeciwbólowe, zwłaszcza opioidy.
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Po 12 miesiącach leczenia medycznymi konopiami średnie natężenie bólu zmniejszyło się o 20% [1,97 punktu].
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 551 Pacjentów z przewlekłym bólem o różnej etiologii, którzy ukończyli 12 miesięcy obserwacji
Wnioski: Badano roczne efekty leczenia medycznymi konopiami u Pacjentów z przewlekłym bólem oraz poszukiwano predyktorów powodzenia terapii. Po 12 miesiącach średnie natężenie bólu zmniejszyło się o 20% [o -1,97 punktu (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -2,13 do -1,81; p < 0,001)], a pozostałe objawy poprawiły się o 10–30% (p < 0,001). Odnotowano również istotne zmniejszenie dobowej dawki opioidów o 42% [o 27 mg (95% CI: -34,89 do 18,56; p < 0,001)]. Prawidłowy lub długi sen, niższy wskaźnik masy ciała (BMI) oraz niższy wynik w skali depresji były predyktorami większego powodzenia leczenia, natomiast obecność bólu neuropatycznego wiązała się z mniejszą szansą powodzenia.
Greis et al. (2022) · Cannabis and Cannabinoid Research
Perceived Efficacy, Reduced Prescription Drug Use, and Minimal Side Effects of Cannabis in Patients with Chronic Orthopedic Pain
prospektywne badanie obserwacyjnen = 468
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne (samodzielna titracja dawki)
Sponsor/produkt firmowy: NIDA (grant R00 DA041467, wsparcie wynagrodzenia); autorzy deklarują brak konfliktu interesów
Wnioski: U Pacjentów z przewlekłym bólem medyczne konopie wiązały się z klinicznie istotną poprawą bólu, funkcji i jakości życia w ciągu 3 miesięcy, z plateau w kolejnych wizytach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjenci z przewlekłym bólem ortopedycznym włączeni do programu medycznych konopi w Pensylwanii przez lekarza leczenia bólu, edukowani przez lekarza, zaopatrywani w licencjonowanych punktach stanowych
Wnioski: Stosowanie medycznych konopi wiązało się z klinicznie istotną poprawą w zakresie bólu, funkcjonowania i jakości życia oraz ze zmniejszeniem zużycia leków na receptę: 73% Pacjentów zaprzestało lub zmniejszyło przyjmowanie opioidów, a 31% odstawiło benzodiazepiny. 52% nie doświadczyło intoksykacji jako działania niepożądanego. Istotne korzyści pojawiły się w ciągu 3 miesięcy i osiągnęły plateau podczas kolejnych wizyt. Autorzy wskazują na bezpośredni związek rozpoczęcia terapii z obiektywnie mniejszą liczbą recept na opioidy i benzodiazepiny oraz na znaczenie udziału lekarza i samodzielnego tytrowania. Badanie bez grupy kontrolnej.
Tetrahydrocannabinol:Cannabidiol Oromucosal Spray for Multiple Sclerosis-Related Resistant Spasticity in Daily Practice.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 433
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odnotowano znamienną poprawę w zakresie bólu towarzyszącego spastyczności po 3 miesiącach stosowania aerozolu THC:CBD.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 433 Pacjentów (55% kobiet) ze stwardnieniem rozsianym i oporną spastycznością z badania MOVE-2 EU
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne MOVE-2 EU oceniało skuteczność aerozolu THC:CBD (Sativex) w codziennej praktyce klinicznej u Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym przez 3 miesiące. Po 1 miesiącu leczenie kontynuowało 349 Pacjentów, a po 3 miesiącach 281 Pacjentów (po 1 miesiącu kontynuowali wyłącznie respondenci), przy średniej dawce 6 dawek/dobę. Po 3 miesiącach odnotowano znamienną poprawę punktacji spastyczności, objawów towarzyszących (skurcze, zmęczenie, ból, jakość snu, pęcherz) oraz jakości życia w skali EQ-5D (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) VAS. Działania niepożądane, z których żadne nie było ciężkie, zgłosiło 10,4% Pacjentów.
VER-01 Shows Enhanced Gastrointestinal Tolerability, Superior Pain Relief, and Improved Sleep Quality Compared to Opioids in Treating Chronic Low Back Pain: A Randomized Phase 3 Clinical Trial
randomizowane badanie kliniczne fazy 3 z aktywnym komparatorem (opioidy)n = 384
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum, VER-01
Wnioski: Ekstrakt VER-01 przewyższał opioidy w redukcji przewlekłego bólu krzyża w 6-miesięcznej analizie podłużnej: −2,50 w porównaniu z −2,16 pkt NRS.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli z przewlekłym bólem krzyża.
Wnioski: Punkt pierwszorzędowy: Pacjenci na VER-01 mieli czterokrotnie mniejsze ryzyko zaparć niż na opioidach (RR (ang. relative risk, ryzyko względne) 0,25; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności) 0,09–0,69; p = 0,007) i trzykrotnie rzadziej stosowali leki przeczyszczające (RR 0,34; 95% CI 0,18–0,65; p < 0,001). W analizie podłużnej 6 miesięcy VER-01 przewyższał opioidy w redukcji bólu: średnio −2,50 w porównaniu z −2,16 pkt NRS oraz w poprawie snu: +2,52 w porównaniu z +2,07 pkt (MD (ang. mean difference, średnia różnica) 0,45; 95% CI 0,11–0,79; p = 0,009); różnice w punktach drugorzędowych ocenianych wyłącznie w tygodniu 27 nie były istotne. Korzyści były wyraźniejsze u Pacjentów z ciężkim bólem (ból MD 0,58; sen MD 0,66). Autorzy: VER-01 przewyższa opioidy w skuteczności i tolerancji żołądkowo-jelitowej w przewlekłym bólu krzyża. Badanie sponsorowane przez producenta.
Safety and Efficacy of Medical Cannabis in Fibromyalgia
prospektywne badanie obserwacyjnen = 367
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Po 6 miesiącach mediana natężenia bólu zmniejszyła się z 9,0 do 5,0. Sukces leczenia według definicji autorów odnotowano u 81,1%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 367 Pacjentów z fibromialgią (82,0% kobiet, średni wiek 52,9 roku)
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne oceniało bezpieczeństwo i skuteczność terapii medycznymi konopiami u Pacjentów z fibromialgią po 6 miesiącach obserwacji. Wśród Pacjentów ocenionych po 6 miesiącach natężenie bólu uległo redukcji z mediany 9,0 do 5,0 (p < 0,001). Sukces leczenia według definicji autorów odnotowano u 194/239 osób (autorzy podają 81,1%). Odpowiedź na leczenie była ujemnie powiązana z wiekiem powyżej 60 lat (OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 0,34) i obawami przed konopiami (OR 0,36), a dodatnio ze spastycznością (OR 2,26) i wcześniejszym używaniem konopi (OR 2,46). Najczęstsze objawy niepożądane były łagodne: zawroty głowy (7,9%), suchość w ustach (6,7%) oraz objawy żołądkowo-jelitowe (5,4%).
Medical Cannabis in Patients with Chronic Pain: Effect on Pain Relief, Pain Disability, and Psychological aspects. A Prospective Non randomized Single Arm Clinical Trial.
prospektywne badanie otwarte jednoramiennen = 338
Produkt: Susz konopny 19% THC
Droga podania: doustna (wywar)
Wnioski: 12-miesięczne leczenie dodane wywarem z medycznych konopi wiązało się z istotną statystycznie redukcją natężenia bólu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 338 Pacjentów z różnymi rozpoznaniami bólu przewlekłego
Wnioski: Badano wpływ 12-miesięcznego podawania wywaru z medycznych konopi (Cannabis flos 19% THC) jako leczenia dodanego do tradycyjnej terapii farmakologicznej. Ocena w 1., 3., 6. i 12. miesiącu pokazała istotną statystycznie redukcję natężenia bólu od stanu wyjściowego do 12. miesiąca (X² = 61,375; p < 0,001). Odnotowano również istotną poprawę w zakresie niepełnosprawności spowodowanej bólem (X² = 39,423; p < 0,001) oraz objawów lęku i depresji (odpowiednio X² = 30,362; p < 0,001 i X² = 27,786; p < 0,001). Autorzy wskazują na potrzebę przeprowadzenia badań z randomizacją w celu potwierdzenia wniosków.
Iskedjian et al. (2007) · Current Medical Research and Opinion
Meta-analysis of cannabis based treatments for neuropathic and multiple sclerosis-related pain
metaanalizan = 298
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Sponsor/produkt firmowy: Bayer Healthcare
Wnioski: Preparaty kannabinoidowe zmniejszyły natężenie bólu o 1,6 ± 0,4 punktu, przewyższając placebo o 0,8 ± 0,3 punktu.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 298 Pacjentów z bólem neuropatycznym lub bólem w stwardnieniu rozsianym
Wnioski: W metaanalizie oceniano skuteczność preparatów na bazie kannabinoidów u Pacjentów z bólem neuropatycznym i w przebiegu stwardnienia rozsianego. Preparat THC/CBD w aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej zmniejszył natężenie bólu o 1,7 ± 0,7 punktu (p = 0,018), kannabidiol o 1,5 ± 0,7 (p = 0,044), dronabinol o 1,5 ± 0,6 (p = 0,013), a wszystkie kannabinoidy łącznie o 1,6 ± 0,4 punktu (p < 0,001). Na końcu badania kannabinoidy przewyższały placebo o 0,8 ± 0,3 punktu (p = 0,029). Najczęstszym działaniem niepożądanym były zawroty głowy (32,5% ± 16% dla wszystkich kannabinoidów łącznie, 39% ± 16% w ramionach z aerozolem THC/CBD w porównaniu z 10% ± 4% w grupie placebo). Ograniczeniem analizy jest mała liczba włączonych badań i Pacjentów.
Zajicek et al. (2012) · Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry
Multiple sclerosis and extract of cannabis: results of the MUSEC trial
Randomizowane badanie kliniczne, III faza, podwójnie zaślepionen = 279
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum
Droga podania: doustna
Wnioski: Podawanie doustnego ekstraktu konopi przyniosło znamienną redukcję bólu ciała u Pacjentów po 12 tygodniach w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 279 Pacjentów ze stabilnym stwardnieniem rozsianym (144 w grupie ekstraktu konopi, 135 w grupie placebo)
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym III fazy oceniano skuteczność doustnego ekstraktu z konopi (miareczkowanego od 5 mg do maks. 25 mg THC na dobę) w łagodzeniu sztywności mięśni u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przez 12 tygodni. Odsetek ustąpienia sztywności mięśni po 12 tygodniach był niemal dwukrotnie wyższy w grupie ekstraktu niż w grupie placebo (29,4% w porównaniu z 15,7%; OR (ang. odds ratio, iloraz szans) 2,26; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,24 do 4,13, p = 0,004). Podobne znamienne wyniki uzyskano po 4 i 8 tygodniach oraz w ocenie bólu ciała, skurczów i jakości snu. Profil działań niepożądanych był zgodny ze znanym profilem kannabinoidów.
Effects of cannabis ingestion on endometriosis-associated pelvic pain and related symptoms
retrospektywne badanie kohortowe z rejestru aplikacji mobilnejn = 252
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Formy wziewne wykazywały wyższą skuteczność w szybkiej redukcji bólu miednicy, będącego najczęściej leczonym objawem (57,3% z 16 193 zarejestrowanych sesji użycia).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 252 Pacjentki ze zgłaszaną endometriozą, które zarejestrowały 16 193 sesje użycia konopi w aplikacji Strainprint
Wnioski: Badano efekty stosowania różnych postaci konopi na objawy endometriozy, w tym ból miednicy, skurcze, objawy żołądkowo-jelitowe i nastrój. Najczęstszą metodą podania była inhalacja (67,4%), a głównym leczonym objawem ból (57,3%). Formy wziewne wykazywały wyższą skuteczność w szybkiej redukcji bólu, podczas gdy formy doustne okazały się skuteczniejsze w poprawie nastroju oraz objawów żołądkowo-jelitowych. Stosunek THC do CBD miał niewielki, lecz istotny statystycznie wpływ różnicujący na skuteczność zależnie od drogi podania.
Haroutounian et al. (2016) · The Clinical Journal of Pain
The Effect of Medicinal Cannabis on Pain and Quality-of-Life Outcomes in Chronic Pain: A Prospective Open-label Study
prospektywne otwarte badanie kohortowen = 206
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Stosowanie medycznych konopi przez 6 miesięcy obniżyło wynik objawów bólowych S-TOPS (ang. Short-form Treatment Outcomes in Pain Survey, skrócony Kwestionariusz Wyników Leczenia Bólu) z mediany 83,3 do 75,0 oraz zredukowało nasilenie bólu BPI z 7,50 do 6,25.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 206 Pacjentów z opornym na leczenie bólem przewlekłym, 176 ukończyło 6 miesięcy obserwacji
Wnioski: Badano 6-miesięczny wpływ medycznych konopi na ból i funkcjonowanie Pacjentów z opornym na leczenie bólem przewlekłym. Wynik w zakresie objawów bólowych w kwestionariuszu S-TOPS (ang. Short-form Treatment Outcomes in Pain Survey, skrócony Kwestionariusz Wyników Leczenia Bólu) poprawił się z mediany 83,3 do 75,0 (p < 0,001), a nasilenie bólu w skali BPI oraz zakłócanie codziennego funkcjonowania przez ból w skali BPI (z 8,14 do 6,71) uległy istotnej redukcji (oba p < 0,001). Zużycie opioidów po 6 miesiącach zmniejszyło się o 44% (p < 0,001). Ciężkie działania niepożądane doprowadziły do przerwania leczenia u 2 Pacjentów.
Harris et al. (2022) · Expert Review of Clinical Pharmacology
UK Medical Cannabis registry: an analysis of clinical outcomes of medicinal cannabis therapy for chronic pain conditions
seria przypadków / badanie obserwacyjne z rejestrun = 190
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Stosowanie leków na bazie konopi wiązało się z istotną statystycznie poprawą w skalach bólu BPI, SF-MPQ-2 (ang. Short-Form McGill Pain Questionnaire-2, skrócony Kwestionariusz Bólu McGilla, wersja 2) oraz VAS po 1, 3 i 6 miesiącach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 190 Pacjentów z przewlekłym bólem z rejestru UK Medical Cannabis Registry
Wnioski: Oceniano specyficzne dla bólu i ogólne wskaźniki jakości życia oraz bezpieczeństwo u Pacjentów stosujących leki na bazie konopi (cannabis-based medicinal products, CBMPs; mediana dawek wyjściowych: THC 2,0 mg/dobę, CBD 20,0 mg/dobę). Zaobserwowano istotną statystycznie poprawę w skalach bólu BPI, SF-MPQ-2, VAS oraz lęku GAD-7 (ang. Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, Skala Lęku Uogólnionego), jakości snu SQS (ang. Sleep Quality Scale, jednopytaniowa Skala Jakości Snu) i jakości życia EQ-5D-5L (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) po 1, 3 i 6 miesiącach od stanu wyjściowego (p < 0,050). Zgłoszono 75 zdarzeń niepożądanych (39,47%; abstrakt nie podaje liczby Pacjentów, u których wystąpiły), z których większość miała charakter łagodny lub umiarkowany (najczęstszym były nudności u 5,8%). Autorzy wskazują na ograniczenie uwarunkowane brakiem grupy kontrolnej.
Cannabis use and perceptions among rural and urban cancer patients and survivors from a Pennsylvania cancer center
badanie ankietowe przekrojowen = 186
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: 26,1% Pacjentów onkologicznych używało konopi od diagnozy; wśród użytkowników poprawę bólu nowotworowego zgłosiło 80,7%, a bólu i sztywności stawów 83,3%.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli Pacjenci z rozpoznaniem nowotworu w aktywnym leczeniu zamieszkujący obszary wiejskie i miejskie
Wnioski: 26,1% Pacjentów używało konopi od diagnozy, bez różnic między wsią a miastem. Wśród użytkowników poprawę zgłaszano dla bezsenności (89,7%), apetytu (85,7%), nastroju (83,7%), bólu i sztywności stawów (83,3%), stresu, lęku i depresji (81,6%), bólu nowotworowego (80,7%) i objawów trawiennych (67,9%). Pacjenci miejscy częściej wierzyli w działanie przeciw nudnościom (p = 0,019), częściej rezygnowali z obawy o interakcje z lekami (p = 0,002) i częściej kupowali w dyspensariach (p = 0,046). Samoocena, bez grupy kontrolnej.
Inhaled Cannabis for Chronic Neuropathic Pain: A Meta-analysis of Individual Patient Data
przegląd systematyczny i metaanaliza indywidualnych danych Pacjentów (IPD)n = 178
Produkt: Susz konopny
Droga podania: wziewna
Wnioski: Wykazano krótkoterminową redukcję przewlekłego bólu neuropatycznego po inhalacji konopi u 1 na 5 do 6 leczonych Pacjentów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 178 Pacjentów z przewlekłą neuropatią bólową.
Wnioski: Metaanaliza bayesowska indywidualnych danych Pacjentów oceniała skuteczność wziewnych konopi w przewlekłym bólu neuropatycznym w porównaniu z placebo. Wziewne konopie prowadziły do krótkoterminowej redukcji przewlekłego bólu neuropatycznego u 1 na 5 do 6 leczonych Pacjentów (NNT (ang. number needed to treat, liczba Pacjentów, których trzeba leczyć, aby uzyskać jeden dodatkowy korzystny wynik) = 5,6 z bayesowskim 95% przedziałem wiarygodności 3,4–14). Czynnik Bayesowski wyniósł 332 (prawdopodobieństwo efektu 99,7%). Autorzy wskazują na ograniczenia wynikające z małej liczby badań i krótkiego okresu obserwacji.
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Korzyści w zakresie redukcji bólu utrzymywały się do 48 tygodni obserwacji u Pacjentów stosujących nabiksimols.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 144 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (123 z postacią postępującą, 21 z nawracająco-ustępującą) ze spastycznością
Wnioski: Jednoośrodkowe badanie oceniało skuteczność preparatu nabiksimols u 144 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością (sNRS 7,5). Po 1 miesiącu 71,7% stanowiły osoby odpowiadające na leczenie ze średnią redukcją sNRS o 32% (p < 0,001), u których po 14 tygodniach odnotowano dalszą poprawę sNRS i pNRS (p < 0,05) oraz wskaźników chodu i skali cMAS. Korzyści w zakresie spastyczności i bólu utrzymywały się do 48 tygodni obserwacji przy niskim odsetku rezygnacji. Najczęstszymi objawami niepożądanymi były spowolnienie myślenia, zmęczenie i zawroty głowy.
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: GW Pharmaceuticals
Wnioski: Średnie zmniejszenie natężenia bólu w grupie Sativexu wyniosło 1,48 punktu w porównaniu z 0,52 punktu w grupie placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 125 Pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym i allodynią (63 w grupie Sativexu, 62 w grupie placebo)
Wnioski: W 5-tygodniowym zrandomizowanym badaniu kontrolowanym placebo oceniano skuteczność aerozolu do jamy ustnej Sativex (THC:CBD) u Pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym i allodynią. Średnie zmniejszenie natężenia bólu wyniosło 1,48 punktu w grupie Sativexu w porównaniu z 0,52 punktu w grupie placebo (p = 0,004; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności) różnicy między grupami: -1,59 do -0,32). Wykazano również istotną poprawę w zakresie jakości snu (p = 0,001), allodynii dynamicznej (p = 0,042) i punktowej (p = 0,021) oraz ogólnego funkcjonowania (p = 0,003). W badaniu przedłużonym działanie przeciwbólowe utrzymało się przez 52 tygodnie.
Marková et al. (2019) · The International journal of neuroscience
Sativex® as add-on therapy vs. further optimized first-line ANTispastics (SAVANT) in resistant multiple sclerosis spasticity: a double-blind, placebo-controlled randomised clinical trial.
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Preparat THC:CBD znamiennie zmniejszył nasilenie bólu w skali NRS w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 106 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i oporną na leczenie spastycznością
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym SAVANT porównywano dodanie aerozolu THC:CBD do zoptymalizowanego leczenia I rzutu u Pacjentów ze spastycznością w stwardnieniu rozsianym. Po 12 tygodniach podwójnie zaślepionej fazy B odsetek istotnych klinicznie responderów (poprawa w skali NRS ≥30%) był znamiennie wyższy w grupie THC:CBD niż w grupie placebo (77,4% w porównaniu z 32,1%, p < 0,0001). Preparat THC:CBD znamiennie poprawił również średni wynik spastyczności w skali NRS (p < 0,0001), ból w skali NRS (p = 0,0013) oraz zmodyfikowaną skalę Ashworth (p = 0,0007). Działania niepożądane były łagodne do umiarkowanych.
Paolicelli et al. (2016) · Journal of clinical pharmacology
Long-Term Data of Efficacy, Safety, and Tolerability in a Real-Life Setting of THC/CBD Oromucosal Spray-Treated Multiple Sclerosis Patients.
Badanie obserwacyjne kohortowe (analiza tej samej kohorty e-AIFA co Patti 2016)n = 102
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Znamienną poprawę w ocenie bólu w skali NRS odnotowano u 58 Pacjentów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 102 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: Badanie porejestracyjne oceniało 40-tygodniowe stosowanie aerozolu THC/CBD u 102 włoskich Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przy średniej dawce 6,5 dawki/dobę. Średnia redukcja punktacji spastyczności w skali NRS wyniosła 2,5 punktu (p < 0,0001). Znamienną poprawę odnotowano również w ocenie bólu w skali NRS (p = 0,011) u 58 Pacjentów oraz objawów z pęcherza moczowego w skali IPSS (ang. International Prostate Symptom Score, Międzynarodowa Skala Objawów Prostaty; p = 0,001) u 46 Pacjentów. Leczenie przerwało 36,2% Pacjentów, a częstość występujących działań niepożądanych wyniosła 40,2%.
Produkt: Preparat transdermalny z medycznych konopi zawierający THC, CBD i CBN (ang. cannabinol, kannabinol)
Droga podania: przezskórna (transdermalna)
Wnioski: Średnia punktacja w skali NPSI-T spadła z 25,60 do 5,57 w grupie transdermalnych kannabinoidów w porównaniu ze zmianą z 25,24 do 22,85 w grupie placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 100 Pacjentów z bolesną obwodową neuropatią cukrzycową kończyn dolnych
Wnioski: W 12-tygodniowym zrandomizowanym badaniu III fazy kontrolowanym placebo oceniano transdermalny preparat medycznych konopi u Pacjentów z bolesną neuropatią cukrzycową. W grupie badanej średnia punktacja NPSI-T spadła z 25,60 do 5,57, podczas gdy w grupie placebo uległa jedynie niewielkiej zmianie z 25,24 do 22,85 (p < 0,001). Analiza modelowa GEE potwierdziła istotne złagodzenie bólu w 4., 8. i 12. tygodniu stosowania (p < 0,001). Łagodne działania niepożądane odnotowano u 10% Pacjentów, co stanowiło odsetek porównywalny z grupą placebo.
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: U 77 Pacjentów redukcja bólu w BPI utrzymywała się do 12 miesięcy; działania niepożądane u 22% osób.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 77 Pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z UK Medical Cannabis Registry
Wnioski: Rozpoczęcie leczenia produktami konopnymi wiązało się z poprawą nasilenia bólu w skali BPI, interferencji bólu (p = 0,005) i MPQ2 (ang. McGill Pain Questionnaire-2, Kwestionariusz Bólu McGilla, wersja 2) we wszystkich punktach kontrolnych do 12 miesięcy. Poprawa w kwestionariuszu EQ-5D-5L (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) i jakości snu (p < 0,001) utrzymywała się do 6 miesięcy, a w skali GAD-7 (ang. Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, Skala Lęku Uogólnionego) do 3 miesięcy. 17 Pacjentów (22,08%) zgłosiło 218 działań niepożądanych: 76 łagodnych, 104 umiarkowane i 38 ciężkich.
Randomized, controlled trial of cannabis-based medicine in central pain in multiple sclerosis
Randomizowane badanie kliniczne, podwójnie zaślepione, w grupach równoległychn = 66
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Lek z THC i CBD przewyższał placebo pod względem redukcji średniego natężenia bólu (-2,7 w porównaniu z -1,4).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 66 Pacjentów (64 ukończyło) ze stwardnieniem rozsianym i bólem pochodzenia ośrodkowego
Wnioski: W 5-tygodniowym randomizowanym badaniu klinicznym oceniano działanie aerozolu na błonę śluzową jamy ustnej THC:CBD (Sativex) u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i bólem ośrodkowym. Preparat THC:CBD przewyższał placebo pod względem redukcji średniego natężenia bólu (-2,7; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -3,4 do -2,0 w porównaniu z placebo: -1,4; 95% CI: -2,0 do -0,8, p = 0,005) oraz redukcji zaburzeń snu (-2,5; 95% CI: -3,4 do -1,7 w porównaniu z placebo: -0,8; 95% CI: -1,5 do -0,1; p = 0,003). Lek był ogólnie dobrze tolerowany, choć w grupie THC:CBD częściej występowały zawroty głowy, suchość w ustach i senność, a objawy poznawcze ograniczały się do pamięci długotrwałej.
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum, Cannamedical Hybrid Cannabis Extract THC25:CBD25
Droga podania: doustna
Sponsor/produkt firmowy: Cannamedical
Wnioski: Średnie natężenie bólu w skali NRS spadło z 5,46 do 3,37 w populacji ogólnej oraz z 5,92 do 2,37 w podgrupie Pacjentów bez wcześniejszej ekspozycji na konopie.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 64 Pacjentów z przewlekłym bólem, w tym podgrupa 35 Pacjentów niestosujących wcześniej konopi.
Wnioski: Badano wpływ stosowania ekstraktu hybrydowego Cannamedical THC25:CBD25 w codziennej praktyce klinicznej podczas 4 wizyt (V1–V4). Średnie natężenie bólu w skali NRS spadło z 5,46 ± 1,73 na V1 do 3,37 ± 2,43 na V4 w całej populacji ITT (ang. intention-to-treat, analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem) oraz z 5,92 ± 1,34 do 2,37 ± 1,69 w podgrupie bez wcześniejszej ekspozycji na konopie. Wskaźnik wpływu bólu na funkcjonowanie uległ redukcji z 5,39 do 3,38 w ITT i z 5,68 do 2,54 w podgrupie. Zaobserwowano również poprawę zdrowia fizycznego i psychicznego w SF-12 (ang. Short Form-12 Health Survey, skala do szybkiej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) oraz wysokie zadowolenie Pacjentów i lekarzy.
Nitecka-Buchta et al. (2019) · Journal of Clinical Medicine
Myorelaxant Effect of Transdermal Cannabidiol Application in Patients with TMD: A Randomized, Double-Blind Trial.
randomizowane badanie kliniczne, podwójnie zaślepione, z grupami równoległymin = 60
Produkt: CBD (farmaceutyczny do stosowania miejscowego)
Droga podania: miejscowa
Wnioski: Miejscowa aplikacja preparatu CBD obniżyła natężenie bólu w skali VAS o 70,2% w porównaniu z 9,81% redukcji w grupie placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 60 Pacjentów z bólem mięśniowo-powięziowym w przebiegu zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego
Wnioski: Badano skuteczność miejscowej transdermalnej aplikacji preparatu CBD w porównaniu z placebo, stosowanego 2 razy dziennie przez 14 dni na mięśnie żwacze. W grupie CBD aktywność sEMG mięśni żwaczy zmniejszyła się istotnie o 11% (prawy) i 12,6% (lewy), podczas gdy w grupie placebo spadek wyniósł odpowiednio 0,23% i 3,3%. Natężenie bólu w skali VAS zmniejszyło się w grupie CBD o 70,2% w porównaniu z 9,81% redukcji w grupie placebo. Autorzy wskazują na działanie miorelaksacyjne i poprawę stanu mięśni żucia po transdermalnym podaniu CBD.
Preliminary assessment of the efficacy, tolerability and safety of a cannabis-based medicine (Sativex) in the treatment of pain caused by rheumatoid arthritis
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: GW Pharmaceuticals
Wnioski: Wykazano istotną statystycznie poprawę w zakresie bólu podczas ruchu, bólu w spoczynku oraz oceny bólu w skali SF-MPQ (ang. Short-Form McGill Pain Questionnaire-2, skrócony Kwestionariusz Bólu McGilla, wersja 2) u 58 Pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 58 Pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, 31 w grupie Sativexu, 27 w grupie placebo
Wnioski: W trwającym 5 tygodni randomizowanym badaniu klinicznym oceniano skuteczność leku Sativex (średnia dawka 5,4 dawki/dobę) w porównaniu z placebo u 58 Pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Wykazano istotną statystycznie poprawę w zakresie bólu podczas ruchu, bólu w spoczynku, jakości snu, aktywności choroby w skali DAS28 (ang. Disease Activity Score-28, Wskaźnik Aktywności Choroby w 28 stawach) oraz oceny bólu w kwestionariuszu SF-MPQ. Nie zaobserwowano wpływu na sztywność poranną. Działania niepożądane były łagodne do umiarkowanych i nie spowodowały rezygnacji w grupie aktywnej.
Long-Term Efficacy and Safety of Inhaled Cannabis Therapy for Painful Diabetic Neuropathy: A 5-Year Longitudinal Observational Study.
Prospektywne badanie obserwacyjne, jednoośrodkowe, bez grupy kontrolnej (5 lat obserwacji)n = 52
Produkt: Susz konopny 20% THC
Droga podania: wziewna
Wnioski: U Pacjentów z bolesną neuropatią cukrzycową oporną na co najmniej trzy leki przeciwbólowe nasilenie bólu w BPI zmniejszyło się z 9,0 do 2,0 w ciągu 5 lat inhalacji suszu konopnego 20% THC.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 52 Pacjentów z potwierdzoną bolesną neuropatią cukrzycową, bez odpowiedzi na co najmniej trzy wcześniejsze leki przeciwbólowe i metody niefarmakologiczne (średni wiek 45,3 roku; 71,2% mężczyzn; średni czas trwania cukrzycy 23,3 roku)
Wnioski: Po miesięcznym okresie wymywania Pacjenci rozpoczynali inhalację suszu konopnego (20% THC, <1% CBD) jako leczenie dodane; oceny wykonywano wyjściowo i co rok przez 5 lat. Nasilenie bólu w BPI zmniejszyło się z 9,0 ± 0,8 do 2,0 ± 0,7, wpływ bólu na funkcjonowanie z 7,5 ± 1,7 do 2,2 ± 0,9, wynik LANSS (ang. Leeds Assessment of Neuropathic Symptoms and Signs, Skala Oceny Objawów Neuropatycznych z Leeds) z 19,4 ± 3,8 do 10,2 ± 6,4, a HbA1c (ang. glycated hemoglobin, hemoglobina glikowana) z 9,77% ± 1,50 do 7,79% ± 1,51 (wszystkie p < 0,001). Zużycie opioidów zmniejszyło się z 66,8 ± 49,2 do 4,5 ± 9,6 mg ekwiwalentu morfiny. Dawka konopi korelowała dodatnio z ulgą w bólu (r = 0,74; p < 0,001). Nie zgłoszono poważnych zdarzeń niepożądanych; łagodne (np. suchość w ustach, euforia) wystąpiły u 15,4% Pacjentów. Autorzy zastrzegają, że wyniki mają charakter asocjacyjny (badanie obserwacyjne, jeden ośrodek, mała próba) i wymagają potwierdzenia w randomizowanych badaniach klinicznych.
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Wnioski: Odnotowano klinicznie znaczącą poprawę w zakresie natężenia bólu w skali NRS u Pacjentów przyjmujących nabiksimols.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 51 Pacjentów (dorosłych) ze stwardnieniem rozsianym i spastycznością
Wnioski: W prospektywnym, nieinterwencyjnym badaniu 12-tygodniowym oceniano efekty leczenia wspomagającego preparatem nabiksimols (Sativex) u 51 Pacjentów z SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane). Główny punkt końcowy, czyli wynik w skali Osiągania Celów (GAS), wzrósł o 46% z 35,2 do 51,4 punktu po 12 tygodniach (p < 0,001). Prędkość chodu uległa poprawie o 23%, a ponadto odnotowano klinicznie znaczącą poprawę w ocenach spastyczności, bólu, jakości snu i zaburzeń czynności pęcherza moczowego w skali NRS.
Wnioski: Mediana redukcji codziennego bólu wyniosła 34% dla palonych konopi w porównaniu z 17% dla placebo, a redukcję bólu o > 30% osiągnęło 52% w porównaniu z 24% Pacjentów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 50 Pacjentów z bolesną neuropatią czuciową w przebiegu zakażenia HIV
Wnioski: W prospektywnym, randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo oceniano wpływ palonych konopi (3,56% THC) stosowanych 3 razy dziennie przez 5 dni u Pacjentów z neuropatią czuciową HIV. Mediana redukcji codziennego bólu wyniosła 34% w grupie konopi w porównaniu z 17% w grupie placebo (p = 0,03), a odsetek Pacjentów osiągających > 30% redukcji bólu wynosił 52% w porównaniu z 24% (p = 0,04). Pierwszy papieros z konopiami zmniejszył ból o średnio 72% w porównaniu z 15% dla placebo (p < 0,001). Konopie zmniejszały eksperymentalnie wywołaną hiperalgezję na bodźce pędzelkiem i włoskami von Freya (p ≤ 0,05), ale miały niewielki wpływ na bolesność bodźca cieplnego; nie zgłoszono ciężkich zdarzeń niepożądanych.
Wnioski: Waporyzowane konopie wywołały istotne statystycznie działanie przeciwbólowe u Pacjentów po urazie rdzenia kręgowego.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 42 Pacjentów z bólem neuropatycznym związanym z uszkodzeniem lub chorobą rdzenia kręgowego
Wnioski: W randomizowanym badaniu krzyżowym oceniano skuteczność waporyzowanych konopi (stężenia 2,9% i 6,7% THC w porównaniu z placebo) u Pacjentów z bólem neuropatycznym z powodu urazu lub choroby rdzenia kręgowego. Waporyzowane konopie wykazały istotne statystycznie działanie przeciwbólowe (p < 0,0004) niezależnie od występowania subiektywnych efektów psychoaktywnych. Obie dawki aktywne nie różniły się znacząco pod względem siły działania przeciwbólowego, stąd niższa dawka (2,9% THC) wykazywała najkorzystniejszy profil korzyści do ryzyka.
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce) dawki 0,5–1 mg
Droga podania: doustna
Wnioski: Po 4 tygodniach stosowania nabilonu odnotowano spadek natężenia bólu w skali VAS oraz w skali FIQ (ang. Fibromyalgia Impact Questionnaire, Kwestionariusz Wpływu Fibromialgii) w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 40 Pacjentów z fibromialgią
Wnioski: W randomizowanym badaniu klinicznym oceniano skuteczność nabilonu miareczkowanego od 0,5 mg doustnie przed snem do 1 mg dwa razy dziennie w ciągu 4 tygodni w porównaniu z placebo u Pacjentów z fibromialgią. Po 4 tygodniach w grupie nabilonu odnotowano znamienny spadek natężenia bólu w skali VAS, kwestionariuszu FIQ oraz poziomu lęku (-1,67, p < 0,02), podczas gdy w grupie placebo nie było istotnej poprawy. Grupa stosująca nabilon doświadczyła więcej działań niepożądanych na osobę w 2. i 4. tygodniu (odpowiednio 1,58, p < 0,02 oraz 1,54, p < 0,05). Nabilon okazał się użytecznym lekiem wspomagającym leczenie bólu i poprawiającym funkcjonowanie Pacjentów z fibromialgią.
Medical Cannabis Use Reduces Opioid Prescriptions in Patients With Osteoarthritis
badanie obserwacyjne prospektywnen = 40
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Zaobserwowano istotną statystycznie redukcję natężenia bólu w skali VAS po 3 i 6 miesiącach stosowania medycznych konopi.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 40 Pacjentów z przewlekłym bólem w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów
Wnioski: W prospektywnym badaniu kohortowym oceniano wpływ stosowania medycznych konopi na przyjmowanie opioidów u Pacjentów z przewlekłym bólem w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Średnia dzienna dawka opioidów spadła z 18,2 mg do 9,8 mg ekwiwalentu morfiny (p < 0,05), a 37,5% Pacjentów całkowicie zaprzestało przyjmowania opioidów. Zaobserwowano również istotną statystycznie redukcję natężenia bólu w skali VAS po 3 i 6 miesiącach oraz poprawę ogólnego stanu zdrowia fizycznego.
Henry et al. (2026) · BMC Complementary Medicine and Therapies
Perceived impact of medicinal cannabis on pelvic pain and endometriosis related symptoms in Aotearoa New Zealand: an observational cohort study
prospektywne badanie kohortowe, metody mieszanen = 40
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Po 12 tygodniach stosowania konopi medycznych ból miednicy spadł z 5,46 do 3,77, najsilniejszy ból z 7,62 do 5,38, a EHP-30 (ang. Endometriosis Health Profile-30, Profil Zdrowia w Endometriozie-30) z 68,77 do 37,40.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjentki w wieku 18 - 50 lat z chirurgicznie lub klinicznie rozpoznaną endometriozą z Nowej Zelandii
Wnioski: Ogólny ból miednicy zmniejszył się w ciągu 12 tygodni z 5,46 ± 1,55 do 3,77 ± 2,25, a najsilniejszy ból z 7,62 ± 1,51 do 5,38 ± 2,69. Średni całkowity wynik w profilu EHP-30 istotnie spadł z 68,77 ± 15,17 do 37,40 ± 16,66. Zgłoszono niewiele działań niepożądanych.
Wnioski: Indeks Lichtigera (skala kliniczna służąca do oceny aktywności i nasilenia objawów wrzodziejącego zapalenia jelita grubego) spadł z 10,9 do 5 przy stosowaniu suszu z 80 mg THC w porównaniu ze zmianą z 11 do 8 w grupie placebo, endoskopowy wskaźnik Mayo, czyli ocena nasilenia zmian zapalnych błony śluzowej jelita grubego, nie różnił się między grupą leczoną suszem versus placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 32 Pacjentów z aktywnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (średni wiek 30 lat; 43% kobiet)
Wnioski: Indeks Lichtigera poprawił się w grupie stosującej konopie z 10,9 (IQR (ang. interquartile range, rozstęp międzykwartylowy) 9–14) do 5 (1–7) (p < 0,001), a na placebo z 11 (9–13) do 8 (7–10) (p = 0,15; p między grupami = 0,001). Jakość życia wzrosła z 77 ± 4 do 98 ± 20 (p < 0,001) w grupie konopi i nie zmieniła się w grupie placebo (p między grupami = 0,007). Wynik endoskopowy w skali Mayo zmienił się z 2,13 do 1,25 w grupie konopi (p = 0,015) i z 2,15 do 1,69 w grupie placebo (p = 0,367; p między grupami = 0,17). Markery zapalne nie różniły się istotnie między badanymi grupami. Krótkoterminowe leczenie suszem bogatym w THC indukowało remisję kliniczną i poprawiło jakość życia bez istotnej poprawy endoskopowej i laboratoryjnej.
Yassin et al. (2019) · Clinical and Experimental Rheumatology
Effect of adding medical cannabis to analgesic treatment in patients with low back pain related to fibromyalgia: an observational cross-over single centre study
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: U Pacjentów z bólem krzyża w fibromialgii konopie dodane do standardowej analgezji istotnie bardziej zmniejszyły VAS i ODI (ang. Oswestry Disability Index, Wskaźnik Niesprawności Oswestry) niż sama analgezja po 3 i 6 miesiącach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 31 Pacjentów z fibromialgią i bólem krzyża
Wnioski: Dodanie medycznych konopi wiązało się z istotnie większą poprawą we wszystkich mierzonych skalach i kwestionariuszach: FIQR (ang. Revised Fibromyalgia Impact Questionnaire, zrewidowany Kwestionariusz Wpływu Fibromialgii), VAS, ODI, SF-12 (ang. Short Form-12 Health Survey, skala do szybkiej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem) po 3 miesiącach, utrzymaną po 6 miesiącach. Ruchomość kręgosłupa lędźwiowego poprawiła się po 3 miesiącach i uległa dalszej poprawie po 6 miesiącach. Autorzy wskazują na przewagę terapii konopnej nad standardową analgezją w tej grupie oraz potrzebę przeprowadzenia randomizowanych badań klinicznych.
Efficacy of dronabinol as an adjuvant treatment for chronic pain patients on opioid therapy
badanie dwufazowe: Faza I - podwójnie zaślepione krzyżowe randomizowane badanie kliniczne; Faza II - badanie otwarten = 30
Produkt: Dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: doustna
Sponsor/produkt firmowy: Solvay Pharmaceuticals
Wnioski: W fazie I dronabinol zmniejszał natężenie bólu, w fazie II istotna redukcja natężenia i uciążliwości bólu względem wartości wyjściowej.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 30 Pacjentów z przewlekłym bólem nieonkologicznym przyjmujących stałe dawki opioidów
Wnioski: W fazie I oceniano jednorazowe dawki dronabinolu (10 mg lub 20 mg) w porównaniu z placebo, a w fazie II dronabinol jako długoterminowy lek dodany. Wyniki fazy I wykazały, że dronabinol znacząco zmniejszał natężenie bólu i podnosił satysfakcję z życia w porównaniu z placebo, przy braku istotnych różnic między dawką 10 mg a 20 mg. W fazie II tytrowany dronabinol przyniósł istotną redukcję natężenia bólu i zmniejszenie jego uciążliwości. Działania niepożądane wywoływane przez dronabinol były zależne od zastosowanej dawki.
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: doustna
Wnioski: Leczenie nabilonem było znamiennie skuteczniejsze od placebo w redukcji aktualnego bólu kręgosłupa (różnica w skali VAS [DeltaVAS] 0,6 w porównaniu z 0,0).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 30 Pacjentów z przewlekłym, opornym na leczenie bólem układu kostno-szkieletowego i narządu ruchu
Wnioski: Badano skuteczność nabilonu (0,25–1 mg/dobę doustnie) jako leczenia dodanego do standardowej analgesii w 14-tygodniowej fazie krzyżowej oraz następczej 16-tygodniowej fazie ze swobodnym wyborem leku. W fazie naprzemiennej leczenie nabilonem było znamiennie skuteczniejsze od placebo m.in. w redukcji aktualnego bólu kręgosłupa (DeltaVAS 0,6 w porównaniu z 0,0; p = 0,006); mediana wzrostu jakości życia (DeltaQOL) wyniosła 5,0 wobec 2,0 (istotności statystycznej nie podano w abstrakcie). W fazie swobodnego wyboru Pacjenci ponad 4-krotnie częściej wybierali nabilon niż placebo (mediana dni przyjmowania: 89% wobec 11%, p = 0,003). Autorzy podkreślają korzystny indywidualny stosunek korzyści do ryzyka u większości badanych.
Evaluating the impact of cannabinoid extracts on chronic pain and quality of life in endometriosis patients - a pilot study
prospektywne jednośrodkowe badanie kohortowe bez grupy kontrolnej (pilotażowe)n = 30
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum
Droga podania: doustna
Wnioski: U kobiet z endometriozą doustne ekstrakty THC:CBD o zrównoważonym stosunku wiązały się z istotnym zmniejszeniem natężenia bólu (VAS) już po miesiącu, z utrzymaniem efektu przez 3 miesiące.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Kobiety przed menopauzą (18–45 lat) z potwierdzoną endometriozą i przewlekłym bólem miednicy
Wnioski: Istotna poprawa wystąpiła już po miesiącu i utrzymała się przez 3 miesiące. Natężenie bólu w skali VAS spadło wyraźnie (p = 0,0004), zmniejszyła się liczba dni z bólem oraz zużycie analgetyków, zarówno NLPZ (ang. nonsteroidal anti-inflammatory drugs, niesteroidowe leki przeciwzapalne) (ibuprofen, diklofenak), jak i opioidów (tramadol, tilidyna, oksykodon) (p < 0,001). Istotnie poprawiły się zmęczenie (p = 0,0013), lęk (GAD-7 (ang. Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, Skala Lęku Uogólnionego), p < 0,0001), sensytyzacja ośrodkowa (CSI [ang. Central Sensitization Inventory, Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej], p < 0,0001), niesprawność (PDI [ang. Pain Disability Index, Wskaźnik Niepełnosprawności z Powodu Bólu], p < 0,0001) i jakość życia (EHP-30; ang. Endometriosis Health Profile-30, Profil Zdrowia w Endometriozie-30). Działania niepożądane były przeważnie łagodne i przemijające, głównie w fazie miareczkowania dawki. Autorzy: wstępny dowód, że doustne ekstrakty mogą być bezpieczną i skuteczną terapią dodaną; ograniczenia: jeden ośrodek, brak placebo, krótka obserwacja.
Wnioski: Stosowanie miejscowego oleju CBD wywołało istotną statystycznie redukcję intensywnego i ostrego bólu obwodowego w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 29 Pacjentów z objawową neuropatią obwodową kończyn dolnych (15 w grupie CBD, 14 w grupie placebo; 62,1% mężczyzn, średnia wieku 68 lat)
Wnioski: W 4-tygodniowym zrandomizowanym badaniu kontrolowanym placebo oceniano skuteczność miejscowo stosowanego oleju CBD (250 mg CBD / 3 fl. oz) u Pacjentów z obwodową neuropatią kończyn dolnych. W grupie przyjmującej CBD zaobserwowano istotną statystycznie redukcję intensywnego bólu, bólu ostrego oraz uczucia zimna i świądu w porównaniu z grupą placebo. W trakcie badania nie zgłoszono żadnych działań niepożądanych, a preparat był bardzo dobrze tolerowany.
Wnioski: Ulga w bólu była znacząco wyższa po paleniu konopi niż po placebo (różnica median w skali DDS 3,3 punktu), z redukcją bólu o ≥ 30% u 46% w porównaniu z 18% Pacjentów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 28 Pacjentów z opornym na leczenie bólem neuropatycznym w przebiegu obwodowej polineuropatii czuciowej HIV (którzy ukończyli badanie z 34 włączonych)
Wnioski: W randomizowanym badaniu krzyżowym II fazy oceniano skuteczność palenia medycznych konopi (1–8% THC, 4 razy dziennie przez 5 dni) u Pacjentów z opornym bólem w przebiegu polineuropatii HIV. U Pacjentów kończących badanie ulga w bólu była znacząco wyższa po konopiach niż po placebo (różnica median w skali DDS 3,3 punktu; wielkość efektu 0,60; p = 0,016). Odsetek Pacjentów osiągających co najmniej 30% redukcji bólu wyniósł 46% (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 0,28–0,65) w grupie konopi w porównaniu z 18% (95% CI: 0,03–0,32) w grupie placebo. Dwa przypadki wymagały przerwania leczenia z powodu toksyczności.
Gustavsen et al. (2021) · Multiple sclerosis and related disorders
Safety and efficacy of low-dose medical cannabis oils in multiple sclerosis.
Prospektywne badanie obserwacyjnen = 28
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum z THC i CBD
Droga podania: podjęzykowa
Wnioski: Odnotowano znamienny spadek bólu z mediany NRS 7 do 4 po 4 tygodniach stosowania niskich dawek olejów konopnych.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 28 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym
Wnioski: Prospektywne badanie obserwacyjne oceniało bezpieczeństwo i skuteczność miareczkowania niskich dawek olejów konopnych (bogatych w THC, CBD lub z kombinacją obu) u 28 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym przez 4 tygodnie. Po 4 tygodniach (średnie dawki wynosiły 4,0 mg THC i 7,0 mg CBD) odnotowano znamienny spadek bólu z mediany w skali NRS 7 do 4 (p = 0,01), spastyczności z NRS 6 do 2,5 (p = 0,01) oraz zaburzeń snu z NRS 7 do 3 (p < 0,001). Najczęstsze objawy niepożądane to suchość w ustach, senność, zawroty głowy i nudności o łagodnym do umiarkowanego natężeniu (2 Pacjentów przerwało badanie z powodu nasilonych marzeń sennych i senności). Nie zaobserwowano pogorszenia chodu, zręczności ani szybkości przetwarzania informacji.
The pharmacokinetics, efficacy, and safety of a novel selective-dose cannabis inhaler in patients with chronic pain: A randomized, double-blinded, placebo-controlled trial
Wnioski: Inhalacja 1 mg THC wywołała istotną redukcję natężenia bólu w skali VAS w porównaniu z placebo, utrzymującą się przez 150 minut.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 27 Pacjentów z przewlekłym bólem neuropatycznym lub złożonym zespołem bólu miejscowego (CRPS)
Wnioski: Oceniano farmakokinetykę, skuteczność przeciwbólową i bezpieczeństwo inhalacji dawkowanych THC (0,5 mg, 1 mg lub placebo) za pomocą wziewnika dawkowego. Po inhalacji 0,5 mg oraz 1 mg THC uzyskano Cmax odpowiednio 14,3 ± 7,7 ng/ml i 33,8 ± 25,7 ng/ml, przy Tmax 3,7 ± 1,4 min i 4,4 ± 2,1 min. Obie dawki THC wywołały istotną redukcję natężenia bólu w skali VAS w porównaniu ze stanem wyjściowym, utrzymującą się przez 150 minut, przy czym dawka 1 mg wykazywała istotne zmniejszenie bólu również w porównaniu z placebo. Zdarzenia niepożądane były łagodne, a testy CANTAB nie wykazały spójnych zaburzeń funkcji poznawczych.
Wnioski: U 198 Pacjentów w wieku 65+ z rejestru T21 (UK; 98 z danymi po 3 miesiącach) istotna poprawa jakości życia (EQ-5D-5L (ang. EuroQol 5 Dimensions 5 Levels, standardowe narzędzie do subiektywnej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem); ang. EuroQol 5-Dimension 5-Level, pięciowymiarowy, pięciopoziomowy kwestionariusz jakości życia EuroQol) i ogólnego stanu zdrowia (EQ-VAS (ang. EuroQol Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa EuroQol); ang. EuroQol Visual Analogue Scale, wizualna skala analogowa EuroQol) po 3 miesiącach leczenia, porównywalna z młodszymi Pacjentami. Seniorzy częściej otrzymywali olej CBD-dominujący (17,5% w porównaniu z 5,7%), rzadziej susz THC (32,5% w porównaniu z 75,2%). Samoocena.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjenci rejestru T21 (UK) otrzymujący konopie na receptę; grupa 65+ (4,7% próby) porównana z młodszymi
Wnioski: Seniorzy 65+ w porównaniu z młodszymi: częściej kobiety (52,5% w porównaniu z 47,0%), częściej ból jako wskazanie główne (76,3% w porównaniu z 45,6%), rzadziej codzienne używanie przed leczeniem (20,2% w porównaniu z 60,3%), mniej przepisanych produktów (1,4 w porównaniu z 2,1), częściej olej z przewagą CBD (17,5% w porównaniu z 5,7%), rzadziej susz z przewagą THC (32,5% w porównaniu z 75,2%); wszystkie p < 0,001. Istotna poprawa wszystkich miar dobrostanu po 3 miesiącach (p < 0,001) w obu grupach; poprawa snu wyraźniejsza u młodszych (p < 0,001). Autorzy: seniorzy odnoszą znaczną poprawę zdrowia i dobrostanu. Bez grupy kontrolnej, samoocena, ok. 50% utraty z obserwacji po 3 miesiącach.
Assessment of Medical Cannabis and Health-Related Quality of Life
retrospektywna seria przypadkówn = 3 148
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Rozpoczęcie terapii medycznymi konopiami wiązało się z istotną poprawą we wszystkich 8 domenach SF-36 (ang. Short Form 36 Health Survey, zwalidowane narzędzie do samooceny stanu zdrowia i jakości życia związanej ze zdrowiem), utrzymującą się w długim okresie.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 3148 Pacjentów leczonych medycznymi konopiami w sieci specjalistycznych klinik w Australii (w tym przewlekły ból nienowotworowy 68,6%, ból nowotworowy 6,0%, bezsenność 4,8%, lęk 4,2%)
Wnioski: Badano zmiany jakości życia uwarunkowanej stanem zdrowia, mierzonej kwestionariuszem SF-36, u Pacjentów długotrwale stosujących medyczne konopie. Rozpoczęcie terapii wiązało się z istotną poprawą we wszystkich 8 domenach kwestionariusza SF-36 w porównaniu ze stanem wyjściowym (p < 0,001; d od 0,21 do 0,72), a poprawa ta utrzymywała się w czasie. W modelu regresji terapia konopiami wiązała się ze wzrostem wyniku SF-36 o 6,60 (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 4,57–8,63) do 18,31 (95% CI: 15,86–20,77) punktu, zależnie od domeny. Zgłoszono 2919 zdarzeń niepożądanych, z czego 2 oceniono jako ciężkie.
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne (wziewna, doustna)
Wnioski: Jakość życia EQ-5D-5L i dobrostan (ESAS-r (ang. Edmonton Symptom Assessment System, revised, wystandaryzowane narzędzie stosowane w opiece paliatywnej i onkologii do szybkiej oceny nasilenia objawów somatycznych i psychicznych oraz ogólnego samopoczucia Pacjenta); ang. Edmonton Symptom Assessment System-revised, zrewidowany Edmontoński System Oceny Objawów) poprawiły się istotnie po 3 miesiącach, dobrostan dalej rósł do 12 miesiąca; poprawa lęku klinicznie istotna.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli Pacjenci (średni wiek 51 lat, 50,2% kobiet) rozpoczynający stosowanie medycznych konopi z różnych wskazań w certyfikowanych klinikach Quebecu (maj 2015 – październik 2018)
Wnioski: Wszystkie punkty końcowe raportowane przez Pacjentów (BPI: nasilenie, interferencja i ulga w bólu; ESAS-r; EQ-5D-5L) poprawiły się istotnie po 3 miesiącach (wszystkie p < 0,01), a poprawa utrzymała się lub pogłębiła (interferencja bólu, zmęczenie, dobrostan) do 12. miesiąca. Klinicznie istotna poprawa dotyczyła interferencji bólu, zmęczenia, lęku i dobrostanu. Zgłoszono 79 działań niepożądanych u 77 Pacjentów; 16 spełniało definicję poważnych, z czego 8 pewnie lub prawdopodobnie związanych z konopiami. Autorzy: medyczne konopie prowadzone przez lekarzy wydają się bezpieczne i skuteczne w ciągu 3 miesięcy od włączenia. Rejestr bez grupy kontrolnej; wyniki samoopisowe.
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: W subiektywnej ocenie 84% Pacjentów stosujących produkty konopne zgłosiło istotną poprawę jakości życia.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 1030 Pacjentów z przewlekłymi schorzeniami stosujących konopie na receptę, z pełną analizą danych
Wnioski: Badano objawy raportowane przez Pacjentów oraz jakość życia podczas terapii produktami konopnymi w Niemczech. Analiza pokazała reprezentatywny wzorzec objawów, wśród których najczęstsze stanowiły: ból (71%), zaburzenia snu (64%), stres/napięcie (52%), niepokój wewnętrzny (52%), obniżenie nastroju (44%) i napięcie mięśniowe (43%). W subiektywnej ocenie 84% wszystkich uczestniczących Pacjentów zgłosiło istotną poprawę jakości życia. Autorzy zaproponowali matrycę objawów (SMX) do identyfikacji wskazań i monitorowania leczenia.
Medical Cannabis for the Management of Pain and Quality of Life in Chronic Pain Patients: A Prospective Observational Study
prospektywne podłużne badanie obserwacyjnen = 751
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Odnotowano istotną poprawę jakości życia w domenach fizycznej i psychicznej kwestionariusza SF-12 (ang. Short Form-12 Health Survey, skala do szybkiej oceny jakości życia związanej ze zdrowiem).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 751 Pacjentów z przewlekłym bólem rozpoczynających leczenie medycznymi konopiami
Wnioski: Oceniano 12-miesięczne efekty stosowania roślinnych medycznych konopi w zakresie natężenia bólu, jakości życia oraz zużycia opioidów. Terapia wiązała się ze znamienną poprawą nasilenia bólu i jego wpływu na codzienne funkcjonowanie (p < 0,001), widoczną po 1 miesiącu i utrzymującą się przez rok. Odnotowano istotną poprawę w domenie fizycznej i psychicznej kwestionariusza SF-12 oraz zmniejszenie częstości bólów głowy, zmęczenia, lęku i nudności. U Pacjentów przyjmujących wyjściowo opioidy stwierdzono istotną redukcję dobowej dawki równoważnika morfiny (p < 0,0001).
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Po rozpoczęciu stosowania medycznych konopi 45% Pacjentów zgłosiło poprawę jakości życia.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 244 Pacjentów z przewlekłym bólem korzystających z punktu wydawania medycznych konopi w stanie Michigan
Wnioski: Badano zmiany w przyjmowaniu opioidów, jakości życia i działaniach niepożądanych leków po rozpoczęciu stosowania medycznych konopi u Pacjentów z przewlekłym bólem. Stosowanie medycznych konopi wiązało się ze zmniejszeniem zużycia opioidów o 64% (n = 118), zmniejszeniem liczby przyjmowanych leków oraz redukcją ich działań niepożądanych. Ponadto 45% Pacjentów zgłosiło poprawę jakości życia. Wyniki sugerują, że Pacjenci zastępują opioidy konopiami ze względu na korzystniejszy profil bezpieczeństwa.
Harris et al. (2022) · Expert Review of Clinical Pharmacology
UK Medical Cannabis registry: an analysis of clinical outcomes of medicinal cannabis therapy for chronic pain conditions
seria przypadków / badanie obserwacyjne z rejestrun = 190
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Zaobserwowano istotne statystycznie poprawy ogólnych wskaźników jakości życia w skali EQ-5D-5L po 1, 3 i 6 miesiącach.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 190 Pacjentów z przewlekłym bólem z rejestru UK Medical Cannabis Registry
Wnioski: Oceniano specyficzne dla bólu i ogólne wskaźniki jakości życia oraz bezpieczeństwo u Pacjentów stosujących leki na bazie konopi (cannabis-based medicinal products, CBMPs; mediana dawek wyjściowych: THC 2,0 mg/dobę, CBD 20,0 mg/dobę). Zaobserwowano istotną statystycznie poprawę w skalach bólu BPI, SF-MPQ-2, VAS oraz lęku GAD-7 (ang. Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, Skala Lęku Uogólnionego), jakości snu SQS (ang. Sleep Quality Scale, jednopytaniowa Skala Jakości Snu) i jakości życia EQ-5D-5L po 1, 3 i 6 miesiącach od stanu wyjściowego (p < 0,050). Zgłoszono 75 zdarzeń niepożądanych (39,47%; abstrakt nie podaje liczby Pacjentów, u których wystąpiły), z których większość miała charakter łagodny lub umiarkowany (najczęstszym były nudności u 5,8%). Autorzy wskazują na ograniczenie uwarunkowane brakiem grupy kontrolnej.
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex)
Droga podania: na błonę śluzową jamy ustnej
Sponsor/produkt firmowy: GW Pharmaceuticals
Wnioski: Wykazano istotną poprawę ogólnego funkcjonowania u Pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 125 Pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym i allodynią (63 w grupie Sativexu, 62 w grupie placebo)
Wnioski: W 5-tygodniowym zrandomizowanym badaniu kontrolowanym placebo oceniano skuteczność aerozolu do jamy ustnej Sativex (THC:CBD) u Pacjentów z obwodowym bólem neuropatycznym i allodynią. Średnie zmniejszenie natężenia bólu wyniosło 1,48 punktu w grupie Sativexu w porównaniu z 0,52 punktu w grupie placebo (p = 0,004; 95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności) różnicy między grupami: -1,59 do -0,32). Wykazano również istotną poprawę w zakresie jakości snu (p = 0,001), allodynii dynamicznej (p = 0,042) i punktowej (p = 0,021) oraz ogólnego funkcjonowania (p = 0,003). W badaniu przedłużonym działanie przeciwbólowe utrzymało się przez 52 tygodnie.
Brunt et al. (2014) · Journal of Clinical Psychopharmacology
Therapeutic satisfaction and subjective effects of different strains of pharmaceutical-grade cannabis.
badanie przekrojowe ankietowen = 102
Produkt: Susz konopny
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: 86% wszystkich 102 Pacjentów (różne wskazania, w tym ból przewlekły 53% i SM (ang. multiple sclerosis, stwardnienie rozsiane) 23%) odczuwało satysfakcję z leczenia farmaceutycznymi konopiami (prawie) zawsze.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 102 Pacjentów stosujących konopie klasy farmaceutycznej (śr. wiek 53 lata; 76% stosowało konopie ponad 1 rok)
Wnioski: Oceniano satysfakcję terapeutyczną oraz subiektywne efekty stosowania 3 odmian farmaceutycznych konopi o zróżnicowanym stężeniu THC i CBD w Holandii. Najczęstszymi wskazaniami były ból przewlekły (53%, n = 54) oraz stwardnienie rozsiane (23%, n = 23). 86% (n = 88) Pacjentów odczuwało satysfakcję z leczenia (prawie) zawsze. Poszczególne odmiany konopi różniły się między sobą wywoływaniem efektów subiektywnych, takich jak przygnębienie, lęk i stymulacja apetytu, co wiąże się ze zróżnicowaną proporcją THC/CBD.
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum, Cannamedical Hybrid Cannabis Extract THC25:CBD25
Droga podania: doustna
Sponsor/produkt firmowy: Cannamedical
Wnioski: Zaobserwowano poprawę zdrowia fizycznego i psychicznego w SF-12 oraz wysokie zadowolenie Pacjentów i lekarzy.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 64 Pacjentów z przewlekłym bólem, w tym podgrupa 35 Pacjentów niestosujących wcześniej konopi.
Wnioski: Badano wpływ stosowania ekstraktu hybrydowego Cannamedical THC25:CBD25 w codziennej praktyce klinicznej podczas 4 wizyt (V1–V4). Średnie natężenie bólu w skali NRS spadło z 5,46 ± 1,73 na V1 do 3,37 ± 2,43 na V4 w całej populacji ITT (ang. intention-to-treat, analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem) oraz z 5,92 ± 1,34 do 2,37 ± 1,69 w podgrupie bez wcześniejszej ekspozycji na konopie. Wskaźnik wpływu bólu na funkcjonowanie uległ redukcji z 5,39 do 3,38 w ITT i z 5,68 do 2,54 w podgrupie. Zaobserwowano również poprawę zdrowia fizycznego i psychicznego w SF-12 oraz wysokie zadowolenie Pacjentów i lekarzy.
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: doustna
Wnioski: Mediana wzrostu jakości życia (skala Mezzicha i Cohena) wyniosła 5,0 punktu dla nabilonu wobec 2,0 dla placebo; istotności statystycznej tego wyniku nie podano w abstrakcie.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 30 Pacjentów z przewlekłym, opornym na leczenie bólem układu kostno-szkieletowego i narządu ruchu
Wnioski: Badano skuteczność nabilonu (0,25–1 mg/dobę doustnie) jako leczenia dodanego do standardowej analgesii w 14-tygodniowej fazie krzyżowej oraz następczej 16-tygodniowej fazie ze swobodnym wyborem leku. W fazie naprzemiennej leczenie nabilonem było znamiennie skuteczniejsze od placebo m.in. w redukcji aktualnego bólu kręgosłupa (DeltaVAS 0,6 w porównaniu z 0,0; p = 0,006); mediana wzrostu jakości życia (DeltaQOL) wyniosła 5,0 wobec 2,0 (istotności statystycznej nie podano w abstrakcie). W fazie swobodnego wyboru Pacjenci ponad 4-krotnie częściej wybierali nabilon niż placebo (mediana dni przyjmowania: 89% wobec 11%, p = 0,003). Autorzy podkreślają korzystny indywidualny stosunek korzyści do ryzyka u większości badanych.
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce) dawka dobowa 0,5 mg
Droga podania: doustna
Wnioski: Nabilon jako jedyny lek z porównywanych poprawił jakość życia Pacjentów z bólem.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 30 włączonych Pacjentów, którzy ukończyli badanie z ciężkim bólem głowy z nadużywania leków
Wnioski: Porównywano skuteczność i bezpieczeństwo doustnego nabilonu (0,5 mg/dobę) oraz ibuprofenu (400 mg/dobę) stosowanych przez dwa 8-tygodniowe okresy z 1-tygodniowym wypłukiwaniem. Oba leki przyniosły poprawę, jednak nabilon okazał się znamiennie skuteczniejszy od ibuprofenu w redukcji natężenia bólu oraz dziennego spożycia analgetyków (p < 0,05). Dodatkowo nabilon jako jedyny lek obniżył poziom zależności od leków o 41% (p < 0,01) i poprawił jakość życia (p < 0,05), przy rzadkich i łagodnych działaniach niepożądanych.
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum, olej 5% wzbogacony w CBD
Droga podania: doustna
Wnioski: W całej badanej populacji zaobserwowano istotną poprawę jakości życia po 5 miesiącach stosowania olejków CBD.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 25 dzieci (Pacjentów w wieku 1–17 lat) ze złożonymi zaburzeniami motorycznymi o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu
Wnioski: Badano skuteczność i tolerancję 5-miesięcznego stosowania dwóch olejków CBD (5% CBD) różniących się zawartością THC: grupa 20:1 (0,25% THC) oraz grupa 6:1 (0,83% THC). W całej badanej populacji zaobserwowano istotną poprawę w zakresie spastyczności, dystonii, zaburzeń snu, natężenia bólu oraz jakości życia, niezależnie od stosowanego preparatu. Działania niepożądane występowały rzadko i obejmowały nasilenie napadów drgawkowych u 2 Pacjentów, zmiany zachowania u 2 oraz senność u 1 Pacjenta.
Produkt: Dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce) 10 mg daily
Droga podania: doustna
Wnioski: Dronabinol wywołał poprawę jakości życia w domenach ból fizyczny i zdrowie psychiczne kwestionariusza SF-36 w porównaniu z placebo.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 24 Pacjentów w wieku 23–55 lat ze stwardnieniem rozsianym i bólem ośrodkowym
Wnioski: W randomizowanym badaniu krzyżowym kontrolowanym placebo oceniano wpływ doustnego dronabinolu (do 10 mg/dobę przez 3 tygodnie) na ból ośrodkowy u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Mediana natężenia spontanicznego bólu była istotnie niższa podczas stosowania dronabinolu niż podczas stosowania placebo (4,0 w porównaniu z 5,0; p = 0,02), a wskaźnik ulgi w bólu był wyższy (3,0 w porównaniu z 0; p = 0,035). Wskaźnik NNT (ang. number needed to treat, liczba Pacjentów, których trzeba leczyć, aby uzyskać jeden dodatkowy korzystny wynik) dla uzyskania 50% redukcji bólu wyniósł 3,5 (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,9 do 24,8). Wykazano poprawę jakości życia w domenach ból fizyczny i zdrowie psychiczne kwestionariusza SF-36; sprawność funkcjonalna Pacjentów nie zmieniła się, przy czym działania niepożądane (głównie zawroty głowy) występowały częściej po dronabinolu w pierwszym tygodniu.
Produkt: Nabilon (kapsułki z syntetycznym analogiem THC, lek niezarejestrowany w Polsce) dawka 1 mg
Droga podania: doustna
Wnioski: Dołączenie nabilonu istotnie ograniczyło negatywny wpływ bólu na codzienne czynności Pacjentów.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 15 Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym z nawracająco-ustępującą postacią i bólem neuropatycznym przyjmujących gabapentynę (≥1800 mg/dobę)
Wnioski: W randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo oceniano skuteczność dodania nabilonu (1 mg 2 razy dziennie) do gabapentyny u Pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i niekontrolowanym bólem neuropatycznym. Dodanie nabilonu wiązało się z istotnie statystycznie szybszym tempem spadku natężenia bólu w skali VAS oraz ograniczenia wpływu bólu na codzienne czynności (p < 0,01) w porównaniu z placebo. Leczenie było dobrze tolerowane, a najczęstszymi działaniami niepożądanymi były zawroty głowy i senność.
The Use of Cannabinoids in the Treatment of Peripheral Neuropathy and Neuropathic Pain: A Systematic Review.
przegląd systematyczny i metaanalizabrak łącznej liczby Pacjentów w abstrakcie (k=14 badań)
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne
Wnioski: Opisano poprawę jakości życia u Pacjentów z neuropatią obwodową.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 14 randomizowanych badań klinicznych obejmujących Pacjentów z obwodową neuropatią i bólem neuropatycznym (metaanalizą objęto 7 badań; łączna liczba Pacjentów nie została podana w abstrakcie)
Wnioski: W przeglądzie systematycznym oceniano skuteczność medycznych konopi i kannabinoidów w leczeniu obwodowej neuropatii i bólu neuropatycznego na podstawie 14 badań zrandomizowanych. W 13 z 14 badań odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie natężenia bólu po zastosowaniu kannabinoidów. Metaanaliza 7 badań wykazała średnią różnicę w natężeniu bólu wynoszącą -0,67 punktu (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -0,89 do -0,45) na skali 0–10 w porównaniu z placebo. Obserwowano również poprawę w zakresie snu, objawów sensorycznych oraz jakości życia Pacjentów.
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Około 80% badanych zgłosiło zastępowanie konopiami konwencjonalnych analgetyków (53% dla opioidów, 22% dla benzodiazepin), a doświadczeni użytkownicy rzadziej stosowali równolegle inne leki przeciwbólowe.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 1321 Pacjentów z przewlekłym bólem stosujących medyczne konopie
Wnioski: W badaniu ankietowym oceniano wzorce stosowania konopi i zastępowania nimi tradycyjnych leków przeciwbólowych. Około 80% badanych zgłosiło zastępowanie konopiami konwencjonalnych analgetyków (53% w przypadku opioidów, 22% w przypadku benzodiazepin), uzasadniając to mniejszą liczbą działań niepożądanych i lepszą kontrolą objawów. Doświadczeni użytkownicy (≥1 rok) rzadziej stosowali równolegle inne leki przeciwbólowe (43% w porównaniu z 30% bez leków) oraz częściej zgłaszali poprawę stanu zdrowia (74% w porównaniu z 67%; p = 0,004) niż osoby początkujące.
Effectiveness and Tolerability of Dronabinol Use in Patients with Chronic Pain: A Retrospective Analysis of 12-Week Open-Label Real-World Data Provided by the German Pain e-Registry.
Produkt: Dronabinol (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce) doustnie jako leczenie dodane, średnia dawka dobowa 15,8 mg
Droga podania: doustna
Sponsor/produkt firmowy: Canopy Growth Corporation (nieograniczony grant naukowy); dwoje autorów to pracownicy Canopy Growth; rejestr German Pain Association/German Pain League
Wnioski: German Pain e-Registry: 59,0% Pacjentów na dronabinolu zmniejszyło dawki innych analgetyków, a 7,8% je odstawiło (obserwacja 12 tygodni).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Dorośli z opornym na leczenie bólem przewlekłym
Wnioski: Średnie natężenie bólu w ciągu 24 h spadło z 46,3 ± 16,1 do 26,8 ± 18,7 mm w skali VAS. Wśród Pacjentów po 12 tygodniach ≥50% poprawę uzyskało 46,5%; 59,0% zmniejszyło dawki innych analgetyków, 7,8% je odstawiło. Działania niepożądane związane z lekiem zgłosiło 536 Pacjentów (46,8%), żadne nie było poważne; 248 (21,7%) przerwało leczenie. Pełne 12 tygodni udokumentowało 70,0%.
Medical Cannabis for the Management of Pain and Quality of Life in Chronic Pain Patients: A Prospective Observational Study
prospektywne podłużne badanie obserwacyjnen = 751
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: U Pacjentów przyjmujących opioidy wyjściowo stwierdzono istotną redukcję dobowej dawki równoważnika morfiny podczas terapii medycznymi konopiami.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 751 Pacjentów z przewlekłym bólem rozpoczynających leczenie medycznymi konopiami
Wnioski: Oceniano 12-miesięczne efekty stosowania roślinnych medycznych konopi w zakresie natężenia bólu, jakości życia oraz zużycia opioidów. Terapia wiązała się ze znamienną poprawą nasilenia bólu i jego wpływu na codzienne funkcjonowanie (p < 0,001), widoczną po 1 miesiącu i utrzymującą się przez rok. Odnotowano istotną poprawę w domenie fizycznej i psychicznej kwestionariusza SF-12 oraz zmniejszenie częstości bólów głowy, zmęczenia, lęku i nudności. U Pacjentów przyjmujących wyjściowo opioidy stwierdzono istotną redukcję dobowej dawki równoważnika morfiny (p < 0,0001).
Comparison of the Effectiveness and Tolerability of Nabiximols (THC:CBD) Oromucosal Spray versus Oral Dronabinol (THC) as Add-on Treatment for Severe Neuropathic Pain in Real-World Clinical Practice: Retrospective Analysis of the German Pain e-Registry.
badanie obserwacyjne retrospektywne porównawcze (nabiksimols w porównaniu z dronabinolem, dobór PSM, 24 tygodnie)n = 674
Produkt: Nabiksimols (aerozol, 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD na dawkę, w Polsce zarejestrowany jako Sativex) w porównaniu z dronabinolem (olej z syntetycznym THC bez CBD, lek niezarejestrowany w Polsce)
Droga podania: różne
Wnioski: W grupie nabiksimolsu większy odsetek Pacjentów odstawił współstosowane leki przeciwbólowe, zwłaszcza opioidy, w porównaniu z dronabinolem.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 674 Pacjentów z ciężkim bólem neuropatycznym (337 stosujących nabiksimols i 337 stosujących dronabinol)
Wnioski: W retrospektywnym badaniu rejestrowym opartym na dopasowaniu wskaźników skłonności (dopasowanie metodą propensity score) porównywano skuteczność i tolerancję aerozolu nabiksimols (THC:CBD) z doustnym dronabinolem (THC) w terapii dodanej u Pacjentów z ciężkim bólem neuropatycznym. Po 24 tygodniach mediana poprawy złożonego wskaźnika objawów ASR-9 (ang. 9-item Aggregated Symptom Relief, złożony wskaźnik ulgi w 9 objawach) względem wartości wyjściowej wyniosła 55,4% w grupie nabiksimolsu w porównaniu z 40,5% w grupie dronabinolu (p < 0,001). Potwierdzone przez lekarza działania niepożądane związane z leczeniem (TRAE) występowały istotnie rzadziej w grupie nabiksimolsu (21,1% w porównaniu z 35,0%; p < 0,001), podobnie jak przerwanie leczenia z ich powodu (5,9% w porównaniu z 14,8%; p < 0,001). W grupie nabiksimolsu większy odsetek Pacjentów odstawił współstosowane leki przeciwbólowe, zwłaszcza opioidy.
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Stwierdzono istotny spadek dobowej dawki opioidów o 42% [o 27 mg] po 12 miesiącach leczenia konopiami.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 551 Pacjentów z przewlekłym bólem o różnej etiologii, którzy ukończyli 12 miesięcy obserwacji
Wnioski: Badano roczne efekty leczenia medycznymi konopiami u Pacjentów z przewlekłym bólem oraz poszukiwano predyktorów powodzenia terapii. Po 12 miesiącach średnie natężenie bólu zmniejszyło się o 20% [o -1,97 punktu (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): -2,13 do -1,81; p < 0,001)], a pozostałe objawy poprawiły się o 10–30% (p < 0,001). Odnotowano również istotne zmniejszenie dobowej dawki opioidów o 42% [o 27 mg (95% CI: -34,89 do 18,56; p < 0,001)]. Prawidłowy lub długi sen, niższy wskaźnik masy ciała (BMI) oraz niższy wynik w skali depresji były predyktorami większego powodzenia leczenia, natomiast obecność bólu neuropatycznego wiązała się z mniejszą szansą powodzenia.
Greis et al. (2022) · Cannabis and Cannabinoid Research
Perceived Efficacy, Reduced Prescription Drug Use, and Minimal Side Effects of Cannabis in Patients with Chronic Orthopedic Pain
prospektywne badanie obserwacyjnen = 468
Produkt: Różne postacie konopi lub leków zawierających kannabinoidy
Droga podania: różne (samodzielna titracja dawki)
Sponsor/produkt firmowy: NIDA (grant R00 DA041467, wsparcie wynagrodzenia); autorzy deklarują brak konfliktu interesów
Wnioski: Wśród Pacjentów z przewlekłym bólem ortopedycznym stosujących medyczne konopie 73% zaprzestało lub zmniejszyło przyjmowanie opioidów, a 31% odstawiło benzodiazepiny (obiektywnie mniej recept).
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Pacjenci z przewlekłym bólem ortopedycznym włączeni do programu medycznych konopi w Pensylwanii przez lekarza leczenia bólu, edukowani przez lekarza, zaopatrywani w licencjonowanych punktach stanowych
Wnioski: Stosowanie medycznych konopi wiązało się z klinicznie istotną poprawą w zakresie bólu, funkcjonowania i jakości życia oraz ze zmniejszeniem zużycia leków na receptę: 73% Pacjentów zaprzestało lub zmniejszyło przyjmowanie opioidów, a 31% odstawiło benzodiazepiny. 52% nie doświadczyło intoksykacji jako działania niepożądanego. Istotne korzyści pojawiły się w ciągu 3 miesięcy i osiągnęły plateau podczas kolejnych wizyt. Autorzy wskazują na bezpośredni związek rozpoczęcia terapii z obiektywnie mniejszą liczbą recept na opioidy i benzodiazepiny oraz na znaczenie udziału lekarza i samodzielnego tytrowania. Badanie bez grupy kontrolnej.
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Używanie medycznych konopi wiązało się ze spadkiem stosowania opioidów o 64% oraz zmniejszeniem liczby przyjmowanych leków.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 244 Pacjentów z przewlekłym bólem korzystających z punktu wydawania medycznych konopi w stanie Michigan
Wnioski: Badano zmiany w przyjmowaniu opioidów, jakości życia i działaniach niepożądanych leków po rozpoczęciu stosowania medycznych konopi u Pacjentów z przewlekłym bólem. Stosowanie medycznych konopi wiązało się ze zmniejszeniem zużycia opioidów o 64% (n = 118), zmniejszeniem liczby przyjmowanych leków oraz redukcją ich działań niepożądanych. Ponadto 45% Pacjentów zgłosiło poprawę jakości życia. Wyniki sugerują, że Pacjenci zastępują opioidy konopiami ze względu na korzystniejszy profil bezpieczeństwa.
Haroutounian et al. (2016) · The Clinical Journal of Pain
The Effect of Medicinal Cannabis on Pain and Quality-of-Life Outcomes in Chronic Pain: A Prospective Open-label Study
prospektywne otwarte badanie kohortowen = 206
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Spożycie opioidów u Pacjentów z opornym bólem przewlekłym spadło o 44% po 6 miesiącach terapii medycznymi konopiami.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 206 Pacjentów z opornym na leczenie bólem przewlekłym, 176 ukończyło 6 miesięcy obserwacji
Wnioski: Badano 6-miesięczny wpływ medycznych konopi na ból i funkcjonowanie Pacjentów z opornym na leczenie bólem przewlekłym. Wynik w zakresie objawów bólowych w kwestionariuszu S-TOPS (ang. Short-form Treatment Outcomes in Pain Survey, skrócony Kwestionariusz Wyników Leczenia Bólu) poprawił się z mediany 83,3 do 75,0 (p < 0,001), a nasilenie bólu w skali BPI oraz zakłócanie codziennego funkcjonowania przez ból w skali BPI (z 8,14 do 6,71) uległy istotnej redukcji (oba p < 0,001). Zużycie opioidów po 6 miesiącach zmniejszyło się o 44% (p < 0,001). Ciężkie działania niepożądane doprowadziły do przerwania leczenia u 2 Pacjentów.
Associations between medical cannabis and prescription opioid use in chronic pain patients: A preliminary cohort study
retrospektywne badanie obserwacyjne kohortowe z grupą porównawcząn = 66
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Udział w programie konopnym wiązał się z 17,27 razy wyższymi szansami zaprzestania realizacji recept na opioidy oraz 5,12 razy wyższymi szansami redukcji ich dawek.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 66 Pacjentów z przewlekłym bólem przyjmujących opioidy (n = 37 zapisanych do programu medycznych konopi [ang. Medical Cannabis Program, MCP] w porównaniu z n = 29 w grupie kontrolnej)
Wnioski: Badano zależność między udziałem w New Mexico Medical Cannabis Program (MCP) a receptami na opioidy w ciągu 21 miesięcy. Uczestnictwo w MCP wiązało się z 17,27 razy wyższymi skorygowanymi szansami zaprzestania realizacji recept na opioidy (95% CI (ang. confidence interval, przedział ufności): 1,89–157,36, p = 0,012) oraz 5,12 razy wyższymi szansami redukcji ich dawek (95% CI: 1,56–16,88, p = 0,007). W grupie MCP odnotowano redukcję dobowej dawki opioidów o 47 punktów procentowych w porównaniu ze wzrostem o 10,4 p.p. w grupie kontrolnej (p = 0,034). Średni miesięczny trend dawek opioidów w grupie MCP wyniósł -0,64 mg IV morfiny (p = 0,008).
Long-Term Efficacy and Safety of Inhaled Cannabis Therapy for Painful Diabetic Neuropathy: A 5-Year Longitudinal Observational Study.
Prospektywne badanie obserwacyjne, jednoośrodkowe, bez grupy kontrolnej (5 lat obserwacji)n = 52
Produkt: Susz konopny 20% THC
Droga podania: wziewna
Wnioski: U Pacjentów z bolesną neuropatią cukrzycową zużycie opioidów zmniejszyło się z 66,8 do 4,5 mg ekwiwalentu morfiny w ciągu 5 lat inhalacji suszu konopnego 20% THC (abstrakt nie podaje wartości p dla tej zmiany); jeden ośrodek.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 52 Pacjentów z potwierdzoną bolesną neuropatią cukrzycową, bez odpowiedzi na co najmniej trzy wcześniejsze leki przeciwbólowe i metody niefarmakologiczne (średni wiek 45,3 roku; 71,2% mężczyzn; średni czas trwania cukrzycy 23,3 roku)
Wnioski: Po miesięcznym okresie wymywania Pacjenci rozpoczynali inhalację suszu konopnego (20% THC, <1% CBD) jako leczenie dodane; oceny wykonywano wyjściowo i co rok przez 5 lat. Nasilenie bólu w BPI zmniejszyło się z 9,0 ± 0,8 do 2,0 ± 0,7, wpływ bólu na funkcjonowanie z 7,5 ± 1,7 do 2,2 ± 0,9, wynik LANSS (ang. Leeds Assessment of Neuropathic Symptoms and Signs, Skala Oceny Objawów Neuropatycznych z Leeds) z 19,4 ± 3,8 do 10,2 ± 6,4, a HbA1c (ang. glycated hemoglobin, hemoglobina glikowana) z 9,77% ± 1,50 do 7,79% ± 1,51 (wszystkie p < 0,001). Zużycie opioidów zmniejszyło się z 66,8 ± 49,2 do 4,5 ± 9,6 mg ekwiwalentu morfiny. Dawka konopi korelowała dodatnio z ulgą w bólu (r = 0,74; p < 0,001). Nie zgłoszono poważnych zdarzeń niepożądanych; łagodne (np. suchość w ustach, euforia) wystąpiły u 15,4% Pacjentów. Autorzy zastrzegają, że wyniki mają charakter asocjacyjny (badanie obserwacyjne, jeden ośrodek, mała próba) i wymagają potwierdzenia w randomizowanych badaniach klinicznych.
Medical Cannabis Use Reduces Opioid Prescriptions in Patients With Osteoarthritis
badanie obserwacyjne prospektywnen = 40
Produkt: Medyczne konopie, postać nieokreślona w abstrakcie
Droga podania: nieokreślona
Wnioski: Średnia dzienna dawka opioidów spadła z 18,2 mg do 9,8 mg ekwiwalentu morfiny, a 37,5% Pacjentów całkowicie odstawiło opioidy.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 40 Pacjentów z przewlekłym bólem w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów
Wnioski: W prospektywnym badaniu kohortowym oceniano wpływ stosowania medycznych konopi na przyjmowanie opioidów u Pacjentów z przewlekłym bólem w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Średnia dzienna dawka opioidów spadła z 18,2 mg do 9,8 mg ekwiwalentu morfiny (p < 0,05), a 37,5% Pacjentów całkowicie zaprzestało przyjmowania opioidów. Zaobserwowano również istotną statystycznie redukcję natężenia bólu w skali VAS po 3 i 6 miesiącach oraz poprawę ogólnego stanu zdrowia fizycznego.
Evaluating the impact of cannabinoid extracts on chronic pain and quality of life in endometriosis patients - a pilot study
prospektywne jednośrodkowe badanie kohortowe bez grupy kontrolnej (pilotażowe)n = 30
Produkt: Ekstrakt lub olej konopny full spectrum
Droga podania: doustna
Wnioski: U 27 kobiet z endometriozą po 3 miesiącach doustnych ekstraktów THC:CBD zmniejszyło się zużycie NLPZ (ang. nonsteroidal anti-inflammatory drugs, niesteroidowe leki przeciwzapalne) (ibuprofen, diklofenak) i opioidów (tramadol, tilidyna, oksykodon) oraz liczba dni z bólem.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: Kobiety przed menopauzą (18–45 lat) z potwierdzoną endometriozą i przewlekłym bólem miednicy
Wnioski: Istotna poprawa wystąpiła już po miesiącu i utrzymała się przez 3 miesiące. Natężenie bólu w skali VAS spadło wyraźnie (p = 0,0004), zmniejszyła się liczba dni z bólem oraz zużycie analgetyków, zarówno NLPZ (ibuprofen, diklofenak), jak i opioidów (tramadol, tilidyna, oksykodon) (p < 0,001). Istotnie poprawiły się zmęczenie (p = 0,0013), lęk (GAD-7 (ang. Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, Skala Lęku Uogólnionego), p < 0,0001), sensytyzacja ośrodkowa (CSI [ang. Central Sensitization Inventory, Inwentarz Sensytyzacji Ośrodkowej], p < 0,0001), niesprawność (PDI [ang. Pain Disability Index, Wskaźnik Niepełnosprawności z Powodu Bólu], p < 0,0001) i jakość życia (EHP-30; ang. Endometriosis Health Profile-30, Profil Zdrowia w Endometriozie-30). Działania niepożądane były przeważnie łagodne i przemijające, głównie w fazie miareczkowania dawki. Autorzy: wstępny dowód, że doustne ekstrakty mogą być bezpieczną i skuteczną terapią dodaną; ograniczenia: jeden ośrodek, brak placebo, krótka obserwacja.
Self-initiated use of topical cannabidiol oil for epidermolysis bullosa
seria przypadków (obserwacyjna)n = 3
Produkt: CBD (olej)
Droga podania: miejscowa
Wnioski: U 3 Pacjentów z EB (ang. epidermolysis bullosa, pęcherzowe oddzielanie się naskórka) miejscowy olej CBD wiązał się ze złagodzeniem bólu, szybszym gojeniem ran i mniejszym tworzeniem pęcherzy; 1 Pacjent odstawił doustne opioidy.
Populacja i pełne wnioski z abstraktu
Populacja: 3 Pacjentów z pęcherzowym oddzielaniem się naskórka
Wnioski: Jeden Pacjent został całkowicie odstawiony od doustnych opioidowych leków przeciwbólowych. Wszyscy trzej zgłosili szybsze gojenie ran, mniejsze tworzenie pęcherzy i złagodzenie bólu podczas stosowania CBD. Autorzy podkreślają konieczność przeprowadzenia randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań klinicznych w celu potwierdzenia obserwowanych korzyści.