Słowniczek pojęć

Terminy medyczne i chemiczne, które pojawiają się w opisach odmian i terpenów — wyjaśnione prostym językiem.

Terpeny i aromat

Terpeny: Związki chemiczne szeroko dostępne w świecie przyrody, produkowany przez wiele roślin, w tym przez konopie. W roślinach odpowiadają za wabienie owadów, odstraszanie szkodników i ochronę przed niebezpieczeństwami środowiskowymi, ale mają też duży wpływ stan zdrowia i funkcjonowanie człowieka - więcej informacji na ten temat znajdziesz w Encyklopedii terpenów i Poradniku Pacjenta.
Monoterpeny: Organiczne związki z grupy terpenów zbudowane z 10 atomów węgla (np. mircen, limonen, pinen). Wykazują się wysoką lotnością i niską stabilnością, dodatkowo są bardzo podatne na działanie światła i tlenu. Monoterpeny uwalniane są w niższych temperaturach waporyzacji niż seskwiterpeny.
Seskwiterpeny: Organiczne związki z grupy terpenów zbudowane z 15 atomów węgla (np. kariofilen, humulen, nerolidol). Wymagają wyższej temperatury waporyzacji i są bardziej trwałe niż monoterpeny, wykazuje się też większą odpornością na działanie światła i tlenu.
Profil terpenowy: Unikalny zestaw naturalnych związków chemicznych odpowiadający nie tylko za zapach, ale przede wszystkim za działanie suszu, charakterystyczny dla danej odmiany.
Terpen dominujący: Terpen o najwyższym stężeniu w odmianie. Zwykle to on ma główny wpływ na jej aromat i działanie — im większa zawartość, tym silniejsze będą jego efekty.
Degradacja termiczna: Nieodwracalny rozpad związków pod wpływem podwyższonej temperatury.
Temperatura wrzenia: Temperatura, w której dany związek chemiczny (tu - terpen) zmienia swój stan skupienia na gazowy. W praktyce terpeny najintensywniej uwalniane są właśnie w temperaturze wrzenia, ale proces ten jest bardzo gwałtowny, a już parę stopni wyższa temperatura może doprowadzić do degradacji termicznej terpenu i utraty jego właściwości. Dlatego rekomendowana jest waporyzacja ok. 5-10 stopni poniżej temperatury wrzenia terpenu (naturalnie należy wyciągnąć średnią temperaturę dla wszystkich terpenów lub kierować temperaturą wrzenia terpenu na efektach którego najbardziej nam zależy - więcej poczytasz o nich w Encyklopedii terpenów).

Kannabinoidy i receptory

Kannabinoidy: Grupa związków chemicznych oddziałowujących na układ endokannabinoidowy człowieka. Wyróżniamy w niej fitokannabinoidy, dostępnie w konopiach, takie jak THC i CBD, ale organizm ludzki produkuje również endokannabinoidy, które działają na te same receptory co THC i CBD i są one przekazywane już w pierwszych godzinach życia człowieka (o ile jest karmione piersią, bo znajdują się one w mleku matki).
THC: Tetrahydrokannabinol — związek chemiczny z grupy kannabinoidów, główna substancja psychoaktywna występujący w konopiach. Jego efekty, w organizmie czlowieka, są ściśle zależne od podanej dawki - w niskich stężeniach THC działa przeciwlękowo, poprawia jakość snu, łagodzi ból i poprawia samopoczucie. W wyższych może lęk wręcz powodować, nasilać pobudzenia, przyspieszać akcję serca, doprowadzać do stanów paranoicznych, a nawet psychozy. Ryzyko to jest znacząco większe u Pacjentów przed 21 rokiem życia, których młody wiek zwiększa ryzyko objawów psychotycznych, a nawet zachowań autoagresywnych po zażyciu konopi. W Polsce zarówno lek gotowy Sativex, jak i leki recepturowe w postaci ekstraktów, czy suszy zawierają THC w najróżniejszych stężeniach - od 1 % (ekstrakty) do maksymalnie 80% (peny do dabbingu). W suszach konopi to stężenie zaczyna się na 18 % THC i ma maksymalną wartość 30 % - w przeszłości były dostępne odmiany zawierające 8 % THC, ale zostały wycofane (co jest, w mojej ocenie, bardzo niefortunnym zjawiskiem i miejmy nadzieje, że ulegnie w przyszłości zmianie).
CBD: Kannabidiol — związek chemiczny z grupy kannabinoidów, występujący w konopiach. W przeciwieństwie do THC nie wykazuje działania psychoaktywnego - wprost przeciwnie, może minimalizować efekt psychoaktywny swojego izomeru, tetrahydrokannabinolu. Wykazuje szereg właściwości w organizmie człowieka, w tym przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, antyoksydacyjne, neuroprotekcyjne a także nasila śmierć komórek rakowych m.in. w nowotworach szyjki macicy, piersi i glejakach mózgu. W Polsce jest obecnie głównie sprzedawany jako suplement diety i jako substancja nie wykazująca efektu psychoaktywnego można go legalnie kupić bez recepty - w dostępnych w aptekach suszach jego stężenie wynosi równo/mniej niż 1% całkowitej masy leku. Wyższe stężenia zawierają ekstrakty z konopi lub lek Epidiolex, dostępny w ramach procedury importu docelowego oraz w programach lekowych dla dzieci chorych na padaczkę lekooporną.
Układ endokannabinoidowy: Sieć receptorów i związków wytwarzanych przez organizm, regulująca m.in. odczuwanie bólu, nastrój, apetyt, sen i odpowiedź zapalną.
Receptor CB1: Receptor obecny głównie w układzie nerwowym. Jego aktywacja przez THC odpowiada za efekt psychoaktywny oraz za częściowo efekt przeciwbólowy.
Receptor CB2: Receptor związany przede wszystkim z komórkami układu odpornościowego. Jego pobudzenie daje działanie przeciwzapalne bez efektu psychoaktywnego — jedynym terpenem, który wiąże się z receptorem CB2 jest kariofilen.

Działanie i farmakologia

Analgetyczny: Przeciwbólowy — zmniejszający odczuwanie bólu.
Neuroprotekcyjny: Chroniący komórki nerwowe przed uszkodzeniem - wynikającym z niedokrwienia, stanu zapalnego lub powstałego w innym mechanizmie.
Anksjolityczny: Przeciwlękowy — obniżający napięcie i poziom lęku.
Gastroprotekcyjny: Chroniący błonę śluzową żołądka - np. przed uszkodzeniem po alkoholu lub lekach przeciwzapalnych.
Sedatywny: Uspokajający, wyciszający, zmniejszający lęk i mogący powodować senność.
Oreksygenny: Poprawiający apetyt - takie właściwości ma np. THC, który w dużej mierze odpowiada za zwiększone łaknienie po zażyciu konopi.
Miorelaksacja: Zmniejszenie napięcia mięśni szkieletowych, efekt pożądany w niektórych dolegliwościach bólowych, chorobach przebiegających ze spastyką np. po udarach lub w stwardnieniu rozsianym.
Synergia: Wzajemne wzmacnianie działania dwóch lub więcej związków — np. kariofilen i humulen razem silniej ograniczają stan zapalny niż każdy z nich osobno.
Efekt anturażu: Zjawisko, w którym kannabinoidy i terpeny działają wspólnie silniej lub inaczej niż każdy z nich osobno. Dlatego dwie odmiany o tym samym poziomie THC mogą działać zupełnie inaczej.
Badania in vitro: In vitro w łacinie oznacza "na szkle". Badania in vitro to badania na żywych, wyizolowanych z organizmu komórkach, w warunkach laboratoryjnych.
Badania in vivo: In vivo, czyli z łaciny "na żywym". Badania in vivo to badania na żywych organizmach, np. na zwierzętach, na człowieku.

Praktyka pacjenta

Genetyka (indica / sativa / hybryda): Botaniczna klasyfikacja odmiany. Ma znaczenie hodowlane, ale sama nie przewiduje działania — o nim decyduje profil terpenowy i zawartość kannabinoidów.
Piroliza: Rozkład materiału roślinnego w bardzo wysokiej temperaturze, prowadzący do powstania szkodliwych produktów spalania. Powód, dla którego nie zaleca się palenia suszu.
Susz medyczny: Wysuszony kwiat konopi w jakości farmaceutycznej, wydawany w aptece na podstawie recepty, o standaryzowanej zawartości THC i CBD.
Titracja dawki: Tzw. miareczkowanie, czyli stopniowe zwiększanie dawki od najmniejszej skutecznej, aż do uzyskania ulgi przy możliwie najmniejszych skutkach ubocznych.
Tolerancja: Osłabienie reakcji organizmu na tę samą dawkę po dłuższym stosowaniu, wymagające jej zwiększenia lub przerwy w terapii.
Waporyzacja: Podgrzewanie suszu do temperatury uwalniającej związki czynne w postaci pary, bez spalania. Zalecana metoda przyjmowania medycznych konopi.